ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เย็น, ลาว ເຢັນ (เอยัน), คำเมือง ᩀᩮ᩠ᨶ (เอยน), เขิน ᨿᩮ᩠ᨶ (เยน), ไทลื้อ ᦊᦲᧃ (หยีน), ไทดำ ꪹꪤꪸꪙ (เหยย̂น), ไทใหญ่ ယဵၼ် (เยน), ไทใต้คง ᥕᥥᥢ (เยน), อาหม 𑜊𑜢𑜃𑜫 (ยิน์), ภาษาจ้วงถิ่น Yongning yen (เยน); เทียบเวียดนาม yên (เอียน), จีนยุคกลาง 安 (MC 'an)
คำเมือง · Northern: เอยน ᩀᩮ᩠ᨶ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| หวานเย็น wan-yen | ของกินเป็นก้อนสี่เหลี่ยม ทำด้วยน้ำหวานหรือน้ำกะทิเป็นต้น แล้วทำให้แข็งด้วยความเย็น lit. sweet + cold มีรสอย่างรสน้ำตาล + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ ADJ+ADJalso filed under หวาน head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.16, next 0.00 qualityprobable · น่าจะใช่ |
| ร่มเย็น rom-yen | มีความสุขสบาย, ไม่มีความเดือดร้อน lit. umbrella + cold บริเวณที่แดดส่องไม่ถึง + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.12, next 0.03 qualityprobable · น่าจะใช่ |
| กาแฟเย็น ka-fae-yen | กาแฟใส่นม ใส่น้ำตาล ใส่น้ำแข็ง ชื่อเครื่องดื่มชนิดหนึ่ง ทำมาจากเม + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.10, next 0.00 qualityprobable · น่าจะใช่ |
| แช่เย็น chae-yen | เอาใส่ไว้ในเครื่องทำความเย็นหรือน้ำแข็ง ใส่ลงในน้ำหรือของเหลวอย่างอื่น ชั่ + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ V+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.15, next 0.00 qualityprobable · น่าจะใช่ |
| ชาเย็น cha-yen | ชาที่ชงใส่น้ำตาล นม และน้ำแข็ง lit. tea + cold ชื่อไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Camellia si + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ N+ADJalso filed under ชา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.10, next 0.00 qualityprobable · น่าจะใช่ |
| เย็นเยือก yen-yueak | อาการที่รู้สึกหนาวสะท้านถึงขั้วหัวใจ มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ + อาการที่รู้สึกหนาวสะท้านถึงขั้วหัว ADJ+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualityflips with เยือกเย็น — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| ไฟเย็น fai-yen | ดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง ลักษณะคล้ายธูป สามารถถือได้ เมื่อจุดไฟจะเป็นประกาย lit. fire + cold ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ N+ADJalso filed under ไฟ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ตู้เย็น tu-yen | refrigerator; fridge เครื่องใช้ไฟฟ้า มีลักษณะเป็นตู้ ภายในมีอุณหภูมิต่ำ เพื่อให้ความเย็นรักษาอาหารหรือของอย่างอื่นไม่ให้เสื่อมสภาพ lit. cupboard + cold เครื่องเรือนสำหรับเก็บหรือใส่สิ่งข + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| สงครามเย็น song-khram-yen | Cold War การต่อสู้ระหว่างประเทศต่อประเทศโดยไม่ใช้อาวุธ แต่ใช้อำนาจอื่นแทน เช่น อำนาจทางการเมือง อำนาจทางเศรษฐกิจ lit. war + cold การรบใหญ่ที่มีคนจำนวนมากต่อสู้ฆ่าฟ + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เยือกเย็น yueak-yen | มีจิตใจหนักแน่น ไม่ฉุนเฉียวโกรธง่าย อาการที่รู้สึกหนาวสะท้านถึงขั้วหัว + ไม่รู้สึกกระวนกระวาย ADJ+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand qualityflips with เย็นเยือก — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| ใจเย็น chai-yen | even; gentle ใจหนักแน่นไม่ฉุนเฉียว, ไม่รีบร้อน lit. heart + cold สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และ + ไม่รู้สึกกระวนกระวาย N+ADJalso filed under ใจ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| อาหารเย็น a-han-yen | อาหารที่ทานในช่วงเย็นของวัน lit. aid + cold ของกิน + เวลาใกล้ค่ำ ประมาณ 16-18 นาฬิกา N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
Used to build place names. Not listed as a sense by the RID, but 3 of this head's dictionary-attested compounds are place-name definitions (ชื่อตำบล / ชื่ออำเภอ / ชื่อเขต).
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| แม่เย็น mae-yen | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย lit. mother + yen as an element in place names หญิงผู้ให้กำเนิดหรือเลี้ยงดูลูก + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under แม่ head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| บานเย็น ban-yen | ชื่อไม้พุ่มขนาดเล็กชนิด Mirabilis jalapa L. ในวงศ์ Nyctaginaceae รากอวบ ใบเดี่ยว โคนดอกเป็นหลอด ปลายบานเป็น 5 แฉก บานในเวลาเย็น มีหลายสี เช่น ขาว แดงอมม่วง เหลือง รากใช้ทำยาได้ น้ำสำหรับดื่ม + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense biologicalqualityverified · ตรวจแล้ว |
| วังเย็น wang-yen | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี lit. palace + yen as an element in place names ที่อยู่ของเจ้านาย + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under วัง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| พญาเย็น pha-ya-yen | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา เจ้าแผ่นดิน + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
attested in 17 of 5333 northern wats — A counted edge, re-derivable from wats_north.json. verified · ตรวจแล้ว
⚑ open question: This sense is NOT in the RID's own sense list. It is added on counted evidence — 3 place-name compounds — and which literal sense it grew out of has not been argued, so it carries no EXTENDS edge yet.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| มื้อเย็น mue-yen | คำพ้องความของ อาหารเย็น meal + cold คราว + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ qualityN+ADJ |
| ความเย็น khwam-yen | coolness คำอาการนามของ เย็น -ness + cold เรื่อง + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ qualityN+ADJ |
| ความชาเย็น khwam-cha-yen | คำอาการนามของ ชาเย็น คำอาการนามของ ชา + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ qualityN+ADJ |
| ข้าวเย็น khao-yen | คำพ้องความของ อาหารเย็น rice + cold ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดหลายสกุลในวงศ + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ qualityN+ADJ |
| เดือนเย็น duean-yen | คำพ้องความของ ฤดูหนาว month + cold qualityN+ADJ |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.