สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰɲaɰᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨿᩱ᩵ (ไหย่), ᩉ᩠ᨿᩲ᩵ (ใหย่), ลาว ໃຫຍ່ (ใหย่), ไทลื้อ ᦺᦊᧈ (ไหย่), ไทดำ ꪻꪐ꪿ (ใหญ่), ไทใหญ่ ယႂ်ႇ (ใย่), ไทใต้คง ᥕᥬᥱ (ใย่), พ่าเก ယ︀ၞ် (ใย), อาหม 𑜐𑜧 (ญว์), 𑜊𑜨𑜧 (ยอ̂ว์) หรือ 𑜊𑜧𑜤 (ยาว์)
คำเมือง · Northern: ไหย่ ᩉ᩠ᨿᩱ᩵ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ปืนใหญ่ puen-yai | gun; cannon ปืนที่มีปากลำกล้องกว้างตั้งแต่ 20 มิลลิเมตรขึ้นไป lit. gun + huge อาวุธสำหรับยิงให้ลูกออกจากลำกล้องด + โต N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ยิ่งใหญ่ ying-yai | august; great; almighty มีอำนาจมาก ถ้าอยู่ข้างหลัง หมายความว่า เป็นยอ + โต head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| กว้างใหญ่ kwang-yai | comfortable กว้างและใหญ่ lit. wide + huge ด้านสั้นที่คู่กับด้านยาว + โต N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ใหญ่โต yai-to | vast; grand; royal ใหญ่มาก, โตมาก โต + สิงโต ADJ+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ผู้ใหญ่ phu-yai | adult คนที่มีอายุมาก คำใช้แทนคำว่า คนหรือสิ่งที่ถือเสมื + คนโต N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ลำไส้ใหญ่ lam-sai-yai | ลำไส้ส่วนที่ต่อจากลำไส้เล็กและไปสุดสิ้นที่ทวารหนัก มีหน้าที่ดูดซึมน้ำจากกากอาหารที่ย่อยและดูดซึมจากลำไส้เล็กแล้ว ซึ่งทำให้กากอาหารงวดเป็นอุจจาระ lit. intestine + huge ส่วนของระบบทางเดินอาหาร ซึ่งอยู่ระ + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ครูใหญ่ khru-yai | ครูที่เป็นหัวหน้าโรงเรียน lit. teacher + huge ผู้สั่งสอนศิษย์ + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| หุ่นใหญ่ hun-yai | หุ่นชนิดทำจำลองย่อส่วนตัวละครขนาดสูงประมาณ 2 ศอกตัวหนึ่งใช้คนเชิด 3 คน ใช้แสดงละครเล็ก lit. body + huge รูป + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ไทยใหญ่ thai-yai | รูปแบบอื่นของ ไทใหญ่ lit. Thai + huge ประเทศ ใน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย PROP+ADJalso filed under ไทย head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ไปยาลใหญ่ pai-yan-yai | เครื่องหมายละคำ รูปดังนี้ ฯลฯ หรือ ฯเปฯ สำหรับละข้อความข้างท้ายหรือในระหว่าง เครื่องหมายละคำ รูปดังนี้ ฯ เรียกว + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| เปยยาลใหญ่ poei-yan-yai | ไปยาลใหญ่ ไปยาล + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ไทใหญ่ thai-yai | (คน~, ชาว~) ชนชาติไทสาขาหนึ่ง อยู่ในรัฐฉาน ชนเชื้อชาติไท มีหลายสาขาด้วยกัน เช + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| หอมใหญ่ hom-yai | onion พืชในสกุล Allium cepa ใช้เป็นผักและเครื่องเทศ ชื่อไม้ล้มลุกมีหัวหลายชนิดในสกุล A + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ขาใหญ่ kha-yai | ลูกค้าประจำที่ซื้อสินค้าครั้งละมาก ๆ lit. leg + huge อวัยวะของมนุษย์หรือสัตว์ที่ยื่นจาก + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย N+ADJalso filed under ขา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| หนังใหญ่ nang-yai | การมหรสพอย่างหนึ่ง ใช้หนังสลักเป็นรูปภาพขนาดใหญ่กว่าหนังตะลุงมาก คีบด้วยไม้ตับ ๒ อันสำหรับจับเชิด เชิดได้ทั้งหลังจอและหน้าจอ ใช้ปี่พาทย์และเกราะบรรเลงประกอบ ผู้เชิดกับผู้พากย์เป็นคนละคนกัน lit. film + huge ส่วนของร่างกายที่หุ้มเนื้ออยู่ + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ทรงเครื่องใหญ่ thrngkherueonghain | ตัดผม (ใช้กับพระราชา) แต่งตัวมีเครื่องประดับ + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย V+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| อาจารย์ใหญ่ a-chan-yai | อาจารย์ที่เป็นหัวหน้าสถานศึกษา ผู้สั่งสอนวิชาความรู้ + ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรีย N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ขนานใหญ่ kha-nan-yai | มาก, อย่างมาก หมู่ + รุนแรงมาก N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.12, next 0.00 qualityprobable · น่าจะใช่ |
Used to build place names. Not listed as a sense by the RID, but 25 of this head's dictionary-attested compounds are place-name definitions (ชื่อตำบล / ชื่ออำเภอ / ชื่อเขต). Heavy in the dictionary (25 place names) but nearly absent from the northern wat registry (0 of 5333), so it builds names somewhere other than the Lanna north. WHERE is not measurable from this project's data, which is northern only.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| หาดใหญ่ hat-yai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดสงขลา lit. beach + yai as an element in place names เนินที่ลาดลงไปในน้ำหรือบริเวณที่ตื + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ตลาดใหญ่ ta-lat-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ lit. market + yai as an element in place names ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของต่าง ๆ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under ตลาด head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ดงใหญ่ dong-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา lit. deep forest + yai as an element in place names ป่าที่มีต้นไม้ใหญ่ขึ้นหนาแน่น + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under ดง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| หนองใหญ่ nong-yai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดชลบุรี lit. abscess + yai as an element in place names แอ่งน้ำ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under หนอง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ทุ่งใหญ่ thung-yai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดนครศรีธรรมราช lit. open field + yai as an element in place names ที่ราบโล่ง + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under ทุ่ง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| เหล่าใหญ่ lao-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ lit. group + yai as an element in place names พวก + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ปรุใหญ่ pru-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา lit. hole + yai as an element in place names ทำให้เป็นรู ๆ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ V+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| เสมาใหญ่ se-ma-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมาN+ADJ head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ดอนใหญ่ don-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอคง จังหวัดนครราชสีมา lit. hill + yai as an element in place names พื้นที่ที่น้ำท่วมไม่ถึง + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under ดอน head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| แดงใหญ่ daeng-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น lit. red + yai as an element in place names สีอย่างสีเลือดหรือสีชาด + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ ADJ+ADJalso filed under แดง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| กระเบื้องใหญ่ kra-bueang-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา เครื่องมุงหลังคาหรือปูพื้นเป็นต้น + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| หนองกุงใหญ่ nong-kung-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอกระนวน จังหวัดขอนแก่น ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกาฬสินธุ์ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ PROP+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| บางกอกใหญ่ bang-kok-yai | ชื่อเขตหนึ่งในกรุงเทพมหานคร กรุงเทพมหานคร + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ PROP+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| หว้านใหญ่ wan-yai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดมุกดาหาร รูปเลิกใช้ของ ว่าน + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| เขาใหญ่ khao-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภออ่าวลึก จังหวัดกระบี่ lit. mountain + yai as an element in place names เนินที่นูนสูงขึ้นไปเป็นจอมเด่น + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under เขา head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| กระบี่ใหญ่ kra-bi-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกระบี่ จังหวัดกระบี่ lit. sabre + yai as an element in place names ลิง + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| แวงใหญ่ waeng-yai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดขอนแก่น ยาว + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ ADJ+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| บางใหญ่ bang-yai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดนนทบุรี lit. thin + yai as an element in place names ทางน้ำเล็ก ๆ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under บาง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| เกาะลันตาใหญ่ ko-lan-ta-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่ ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดกระบี่ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ PROP+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| วังใหญ่ wang-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอศรีสำโรง จังหวัดสุโขทัย lit. palace + yai as an element in place names ที่อยู่ของเจ้านาย + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under วัง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| คลองใหญ่ khlong-yai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดตราด lit. canal + yai as an element in place names ทางน้ำหรือลำน้ำที่เกิดขึ้นเองหรือข + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under คลอง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| คำใหญ่ kham-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอห้วยเม็ก จังหวัดกาฬสินธุ์ lit. word + yai as an element in place names เสียงพูด + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under คำ head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ห้วยใหญ่ huai-yai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี lit. stream pool + yai as an element in place names แอ่งน้ำลึกกว้างมีทางน้ำไหลจากภูเขา + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under ห้วย head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| บัวใหญ่ bua-yai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดนครราชสีมา lit. lotus + yai as an element in place names ชื่อเรียกไม้น้ำหลายชนิดหลายสกุลในว + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under บัว head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ซับใหญ่ sap-yai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดชัยภูมิ เอาของเช่นผ้าหรือกระดาษทาบลงที่น้ำ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ V+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
⚑ open question: This sense is NOT in the RID's own sense list. It is added on counted evidence — 25 place-name compounds — and which literal sense it grew out of has not been argued, so it carries no EXTENDS edge yet.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| ความใหญ่ khwam-yai | คำอาการนามของ ใหญ่ -ness + huge เรื่อง + โต qualityN+ADJ |
| ความกว้างใหญ่ khwam-kwang-yai | คำอาการนามของ กว้างใหญ่ width + huge คำอาการนามของ กว้าง + โต qualityN+ADJ |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.