สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋwanᴬ², จากไทดั้งเดิม *ŋwanᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩅᩢ᩠ᨶ (วัน), ลาว ວັນ (วัน), ไทลื้อ ᦞᧃ (วัน), ไทใหญ่ ဝၼ်း (วั๊น), คำตี้ ဝ︀ꩫ︀်း, ไทใต้คง ᥝᥢᥰ (วั๊น), ไทดำ ꪫꪽ (วัน), อาหม 𑜈𑜃𑜫 (บน์), 𑜚𑜃𑜫 (วน์), จ้วง ngoenz, ปู้อี nguanz, จ้วงแบบจั่วเจียง vaenz; เทียบสุ่ย vanl, เบดั้งเดิม *vɨnᴬ², ไหลดั้งเดิม *hŋwən (“วัน; กลางวัน; เที่ยงวัน; ดวงอาทิตย์”) ยืมมาจากบาลี วน (“ป่าไม้”)
คำเมือง · Northern: วัน ᩅᩢ᩠ᨶ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| วันเพ็ญ wan-phen | วันกลางเดือนนับตามจันทรคติ คือวันที่พระจันทร์ขึ้นเต็มดวง ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + เต็ม N+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| วันที่ wan-thi | date ลำดับวันในเดือนหนึ่ง ๆ ทางสุริยคติ lit. day + at ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + แหล่ง N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| วันประสูติ wanprasuti | วันเกิด (ใช้กับเจ้านาย) ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + การเกิด N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| วันนี้ wan-ni | today วันที่เป็นปัจจุบัน lit. day + this ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + คำใช้ประกอบนามหรือข้อความที่อยู่ใก N+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| วันเกิด wan-koet | birthday วันแรกที่มีสภาพของการมีชีวิต lit. day + bear ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + เป็นขึ้น N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| วันเฉลิมพระชนมพรรษา wanchelimphrachnmphrrsa | วันคล้ายวันเกิด ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + ทำบุญวันเกิด N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ตาวัน ta-wan | ดวงอาทิตย์ lit. eye + day พ่อของแม่ + ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง N+Nalso filed under ตา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| วันแข็ง wan-khaeng | วันซึ่งถือว่าดาวมีพลังแรง ได้แก่ วันอาทิตย์ วันอังคาร วันเสาร์ lit. day + hard ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + กระด้าง N+ADJalso filed under แข็ง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
⚑ open question: Declared root: วัน 'day'.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| กลางวัน klang-wan | midday; daylight ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำค่ำ lit. middle + day ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง + ระยะเวลา 12 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง N+Nalso filed under กลาง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: the sense gloss names this compound entityverified · ตรวจแล้ว |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เที่ยงวัน thiang-wan | midday เวลากึ่งกลางของกลางวันที่พระอาทิตย์อยู่ตรงศีรษะ ตรงกับ 12 นาฬิกา, เที่ยง ก็ว่า ตรง + ช่วงเวลากลางวัน ADJ+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| วันหยุด wan-yut | holiday วันที่ไม่ต้องทำงานหรือเรียนหนังสือ lit. day + brake เวลาทำการตามที่ได้กำหนดขึ้นโดยกฎหม + ชะงัก N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand standard · ทั่วไป |
⚑ open question: Declared root: แมลงวัน, the fly.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ปทุมวัน pa-thum-wan | ชื่อเขตหนึ่งในกรุงเทพมหานคร บัวหลวง + ป่าไม้ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 6 by hand toponymentitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Declared root: วัน 'forest' < Pali vana.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| วันชัย wan-chai | ชื่อจริงชาย day + victory ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + การชนะ entityN+N |
| วันยาว wan-yao | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี day + long ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง + ลักษณะของสิ่งใด ๆ มีกำหนดระยะจากจุ qualityN+ADJ |
| เวฬุวัน we-lu-wan | ป่าไผ่ ไม้ไผ่ + ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง entityN+N |
RTGS drops tone, so these read the same and are not the same. The site's own search collapses them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.