ยืมมาจากจีนยุคกลาง 話 (MC hwaejH); ร่วมเชื้อสายกับลาว ວ່າ (ว่า), คำเมือง ᩅ᩵ᩤ (ว่า), เขิน ᩅ᩵ᩤ (ว่า), ไทลื้อ ᦞᦱᧈ (ว่า), ไทดำ ꪫ꪿ꪱ (ว่า), ไทใหญ่ ဝႃႈ (ว้า), อาหม 𑜈𑜠 (บะ), จ้วง vah
คำเมือง · Northern: ว่า ᩅ᩵ᩤ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ว่าความ wa-khwam | ดำเนินคดีหรือต่อสู้คดีในศาลอย่างทนายความ เช่น ทำคำฟ้อง คำให้การ ซักถามพยาน lit. to say + -ness พูด + เรื่อง V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ว่ายาก wa-yak | ดื้อดึง, ไม่อยู่ในโอวาท, ไม่เชื่อฟังคำสั่งสอน, ว่ายากสอนยาก ก็ว่า lit. to say + bad ดุ + ความลำบาก V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ว่ากล่าว wa-klao | ตำหนิ, ตักเตือน ดุด่าว่ากล่าว + บอก V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: the sense gloss names this compound verified · ตรวจแล้ว |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ต่อว่า to-wa | ตำหนิว่าทำไม่ถูกต้อง lit. a + to say ชื่อแมลงขนาดกลางถึงขนาดใหญ่หลายวงศ + ร้อง N+Valso filed under ต่อ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.33, next 0.23 probable · น่าจะใช่ |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ว่าที่ wa-thi | รั้งตำแหน่งหรือยศ (ใช้แก่ทหารหรือตำรวจ) lit. to say + at จ้าง + แหล่ง V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ว่าการ wa-kan | ดูแลตรวจตราสั่งการงาน เป็นคำใช้แทนกริยาอื่นบางคำได้ เป็น + งาน V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand flips with การว่า — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| ว่าราชการ wa-rat-cha-kan | บริหารงานราชการ เป็นคำใช้แทนกริยาอื่นบางคำได้ เป็น + การงานของรัฐบาลหรือของพระเจ้าแผ่นด V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| หมายความว่า mai-khwam-wa | mean แปลความว่า, ตีความว่า lit. mean + to say มุ่งจะกล่าวถึง + คำเชื่อมประโยค V+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7: wiktionary lists it as an example of this sense verified · ตรวจแล้ว |
| หากว่า hak-wa | but ถ้าว่า, แม้ว่า คำกริยาช่วยหมายความว่า พึง + คำเชื่อมประโยค V+Valso filed under หา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand standard · ทั่วไป |
| ว่าด้วย wa-duai | เกี่ยวกับ lit. to say + at คำเชื่อมประโยค + คำแสดงกริยารวมหรือเพิ่ม head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand standard · ทั่วไป |
| สักว่า sak-wa | เพียงแต่ว่า...เท่านั้น, สักแต่ว่า ก็ว่า lit. teak + to say ชื่อไม้ต้นชนิด Tectona grandis L.f + คำเชื่อมประโยค N+Valso filed under สัก head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand standard · ทั่วไป |
| นัยว่า nai-wa | มีเค้าว่า lit. key + to say ข้อสำคัญ + คำเชื่อมประโยค N+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand standard · ทั่วไป |
| ผิว่า phiwa | ถ้าว่า, หากว่า, แม้นว่า ถ้า + คำเชื่อมประโยค CONJ+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand standard · ทั่วไป |
| แต่ว่า tae-wa | เชื่อมความให้กลับกัน ให้ยิ่งหย่อนกว่ากัน หรือให้แย้งกัน, แต่ ก็ว่า lit. but + to say เฉพาะ + คำเชื่อมประโยค head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand standard · ทั่วไป |
| ชื่อว่า chue-wa | แม้ว่า, เรียกว่า, นับว่า lit. name + to say คำที่ตั้งขึ้นสำหรับเรียกคน สัตว์ ส + คำเชื่อมประโยค N+Valso filed under ชื่อ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand standard · ทั่วไป |
| แม้ว่า maewa | all; if; though ผิว่า, หากว่า ถึง + คำเชื่อมประโยค CONJ+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand standard · ทั่วไป |
| ถือว่า thue-wa | จัดว่า, นัยว่า, ยอมรับว่า lit. hold + to say เอาไว้ในมือ + คำเชื่อมประโยค V+Valso filed under ถือ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand standard · ทั่วไป |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| การว่า kan-wa | คำอาการนามของ ว่า งาน + พูด N+Vflips with ว่าการ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing |
| การถือว่า kan-thue-wa | คำอาการนามของ ถือว่า คำอาการนามของ ถือ + พูด N+V |
| การต่อว่า kan-to-wa | คำอาการนามของ ต่อว่า engagement + to say คำอาการนามของ ต่อ + พูด N+V |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
RTGS drops tone, so these read the same and are not the same. The site's own search collapses them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.