สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *tonꟲ²; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩫ᩠᩶ᨶ (ต็้น), เขิน ᨲᩫ᩠᩶ᨶ (ต็้น), ลาว ຕົ້ນ (ต็้น), ไทลื้อ ᦎᦳᧃᧉ (ตุ้น), ไทใหญ่ တူၼ်ႈ (ตู้น), ไทใต้คง ᥖᥨᥢᥲ (โต้น), พ่าเก တ︀ုꩫ︀် (ตุน์), อาหม 𑜄𑜤𑜃𑜫 (ตุน์)
คำเมือง · Northern: ต็้น ᨲᩫ᩠᩶ᨶ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ต้นไม้ ton-mai | tree คำรวมเรียกพืชทั่วไปโดยปรกติชนิดมีลำต้น ใช้ในความหมายที่แคบกว่า คำว่า ต้น หมายถึง พืชชนิดที่มีลำต้นใหญ่มีกิ่งแยกออกไป lit. trunk + wood ลำของต้นไม้ + คำรวมเรียกพืชทั่วไป โดยปรกติมีราก N+Nalso filed under ไม้ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: the sense gloss names this compound entityflips with ไม้ต้น — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing verified · ตรวจแล้ว |
| ต้นขจร tnkhchn | ต้นสลิด ลำของต้นไม้ + ฟุ้งไป N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ยืนต้น yuen-ton | เรียกต้นไม้ใหญ่ที่มีผลและมีอายุยืนนาน lit. stand + trunk ตั้งอยู่ + ลำของต้นไม้ V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ต้นอ่อน ton-on | พืชในระยะงอกออกจากเมล็ด lit. trunk + young ลำของต้นไม้ + ไม่กระด้าง N+ADJalso filed under อ่อน head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ไม้ต้น mai-ton | ไม้ยืนต้น lit. wood + trunk คำรวมเรียกพืชทั่วไป โดยปรกติมีราก + ลำของต้นไม้ N+Nalso filed under ไม้ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entityflips with ต้นไม้ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| ลำต้น lam-ton | stem; stalk ส่วนของต้นไม้ที่อยู่เหนือดิน ไม่นับรวมกิ่งก้าน มีลักษณะเป็นลำ ตัวของคน สัตว์ หรือสิ่งต่าง ๆ ไม่น + ลำของต้นไม้ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เริ่มต้น roem-ton | open; arrive; begin ตั้งต้น, ขึ้นต้น lit. arrive + trunk ตั้งต้นมี เป็น หรือลงมือกระทำ + เรียกผู้ที่นับกันว่าเป็นผู้เริ่มต้ V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: the sense gloss names this compound verified · ตรวจแล้ว |
| ต้นตระกูล ton-tra-kun | patriarch; origin บรรพบุรุษดั้งเดิม เรียกผู้ที่นับกันว่าเป็นผู้เริ่มต้ + สกุล N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เบื้องต้น bueang-ton | ABC; elementary ก่อน, แรก ทาง + เบื้องต้นของสิ่งที่มีลักษณะกลมยาว N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: the sense gloss names this compound entityverified · ตรวจแล้ว |
| ต้นน้ำ ton-nam | แหล่งที่เกิดของลำน้ำ lit. trunk + water เบื้องต้นของสิ่งที่มีลักษณะกลมยาว + สารประกอบซึ่งมีองค์ประกอบเป็นธาตุไ N+Nalso filed under น้ำ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ต้นทาง ton-thang | ปากทางเข้าออกอย่างทางเข้าบ่อนการพนันเป็นต้น lit. trunk + way เบื้องต้นของสิ่งที่มีลักษณะกลมยาว + ที่สำหรับเดินไปมา N+Nalso filed under ทาง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ต้นเรือ ton-ruea | รองผู้บังคับการเรือ lit. trunk + boat ใช้ประกอบหน้าคำอื่นแปลว่า ผู้ที่ได + ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ N+Nalso filed under เรือ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ต้นหน ton-hon | ผู้ควบคุมทิศทาง ตำแหน่งของเรือ การเดินเรือในร่องน้ำ ในการเดินเรือทะเลหรือเดินอากาศยาน ใช้ประกอบหน้าคำอื่นแปลว่า ผู้ที่ได + ทาง N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ต้นกล ton-kon | หัวหน้าช่างกลในเรือเดินทะเล เรือรบ เป็นต้น lit. trunk + trick ใช้ประกอบหน้าคำอื่นแปลว่า ผู้ที่ได + การลวงหรือล่อลวงให้หลง N+Nalso filed under กล head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ต้นเปา ton-pao | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ ชื่อเพลงไทยจำพวกหนึ่งมีชื่อขึ้นต้น + ซาลาเปา N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เป็นต้น pen-ton | เริ่มแรก, เป็นอันดับแรก, เป็นส่วนเบื้องต้น lit. are + trunk คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + แรก V+Nalso filed under เป็น head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8 by hand standard · ทั่วไป |
| พยัญชนะต้น pha-yan-cha-na-ton | เสียงพยัญชนะที่นำหน้าพยางค์หรือตัวที่มาก่อนสระ โดยรวมถึงตัวควบกล้ำ และอักษรนำ lit. consonant + trunk เสียงพูดที่เปล่งออกมาโดยใช้อวัยวะส + แรก N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ต้นคิด ton-khit | ผู้ริเริ่ม lit. trunk + think แรกเริ่ม + ทำให้ปรากฏเป็นรูปหรือประกอบให้เป็น N+Valso filed under คิด head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 9: gloss similarity 0.44, next 0.29 probable · น่าจะใช่ |
| ต้นแบบ ton-baep | model; pilot แบบดั้งเดิม, แบบที่มีมาแต่แรก, แบบที่ทำขึ้นไว้แต่แรก lit. trunk + model แรกเริ่ม + สิ่งที่กำหนดให้ถือเป็นหลักหรือเป็น N+Nalso filed under แบบ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 9 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ต้นตำรับ ton-tam-rap | สูตรหรือตำราดั้งเดิม แรกเริ่ม + ตำราที่กำหนดไว้เป็นเฉพาะแต่ละเรื่อ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 9 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ต้นทุน ton-thun | cost ทุนเดิมสำหรับทำกิจการค้าเป็นต้น lit. trunk + fund แรกเริ่ม + ของเดิมหรือเงินเดิมที่มีไว้ ลงไว้ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 9 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ต้นตอ ton-to | เรื่องเดิม, เหตุเดิม, ที่เกิด แรกเริ่ม + โคนของต้นไม้ที่ลำต้นถูกตัดหรือหักล N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 9 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ต้นฉบับ ton-cha-bap | master; original ฉบับจริงของเรื่องที่ประพันธ์หรือแต่งไว้เดิม lit. trunk + issue แรกเริ่ม + หนังสือเรื่องเดียวกันซึ่งมีข้อความ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 9 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ต้นเหตุ ton-het | คนหรือสัตว์เป็นต้นที่ทำให้เกิดเหตุเกิดเรื่อง แรกเริ่ม + สิ่งหรือเรื่องที่ทำให้เกิดผล N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 9 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ตั้งต้น tang-ton | begin เริ่มต้นทำ, ขึ้นต้น lit. introduce + trunk ชูตัว + แรกเริ่ม V+Nalso filed under ตั้ง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 9 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ม้าต้น matn | ม้าทรง lit. horse + trunk ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Equus + เนื่องในพระเจ้าแผ่นดิน N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 10: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| ช้างต้น changtn | ช้างทรง lit. elephant + trunk ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เป็นสัตว์ + เนื่องในพระเจ้าแผ่นดิน N+Nalso filed under ช้าง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 10: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| เครื่องต้น khrueang-ton | เครื่องทรงสำหรับพระมหากษัตริย์ในพระราชพิธี เช่น พระราชพิธีบรมราชาภิเษก, เรียกเต็มว่า ฉลองพระองค์เครื่องต้น lit. device + trunk สิ่ง + เนื่องในพระเจ้าแผ่นดิน N+Nalso filed under เครื่อง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 10 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| เสด็จประพาสต้น sedchpraphastn | ไปเที่ยวธรรมดาส่วนพระองค์ ไปเที่ยว + เนื่องในพระเจ้าแผ่นดิน V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 10 by hand standard · ทั่วไป |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| การเริ่มต้น kan-roem-ton | initiative คำอาการนามของ เริ่มต้น institute + trunk คำอาการนามของ เริ่ม + ลำของต้นไม้ entityN+N |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.