ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ ទន្លេ ~ ទន្លេយ (ทนฺเล ~ ทนฺเลย) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ *ធ្លេ (*ธฺเล, “แม่น้ำใหญ่, ทะเลสาบ, ทะเล”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ទន្លេ (ทนฺเล, “แม่น้ำใหญ่”)
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ทะเลสาบ tha-le-sap | ground; lagoon; lake ห้วงน้ำใหญ่ที่มีแผ่นดินล้อมรอบ มี ๒ ชนิด คือ ทะเลสาบนํ้าจืด และทะเลสาบนํ้าเค็ม ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ + กลิ่นเหม็นชนิดหนึ่ง เช่นกลิ่นเสื้อ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.14, next 0.06 entityprobable · น่าจะใช่ |
| ออกทะเล ok-tha-le | ออกไปนอกชายฝั่งทะเลด้วยเรือเป็นต้น lit. tear + sea คำนำหน้าบรรดาศักดิ์ + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ N+Nalso filed under ออก head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ทะเลทราย tha-le-sai | desert อาณาบริเวณที่กว้างใหญ่เต็มไปด้วยทราย มีอากาศหนาวจัดในเวลากลางคืนและร้อนจัดในเวลากลางวัน ยากแก่การดำรงชีวิต มีพืชขึ้นอยู่น้อยมาก lit. sea + sand ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ + วัตถุที่เป็นเศษหินขนาดเล็ก มีลักษณ N+Nalso filed under ทราย head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| น้ำทะเล nam-tha-le | น้ำในทะเลหรือมหาสมุทร มีรสเค็มเนื่องจากมีเกลือซึ่งประกอบด้วยแร่ธาตุต่าง ๆ ปะปนอยู่ในรูปของสารละลาย lit. water + sea สารประกอบซึ่งมีองค์ประกอบเป็นธาตุไ + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ N+Nalso filed under น้ำ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ชายทะเล chai-tha-le | shore; maritime เขตระหว่างแนวน้ำทะเลลงต่ำสุดกับแนวน้ำทะเลขึ้นสูงสุด lit. male + sea คนที่ไม่มีมดลูก + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ N+Nalso filed under ชาย head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ชะวากทะเล cha-wak-tha-le | ฝั่งทะเลที่เว้าเป็นช่องเข้าไปยังปากแม่น้ำ ซึ่งน้ำจืดไหลมาผสมกับน้ำทะเล ช่องที่เวิ้งว้างเข้าไป + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| อกทะเล kthale | ชื่อเพลงไทย อัตรา 2 ชั้น และอัตรา 3 ชั้น หน้าทับสองไม้ lit. chest + sea ส่วนของร่างกายด้านหน้าอยู่ระหว่างค + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ N+Nalso filed under อก head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| สะดือทะเล sa-due-tha-le | บริเวณทะเลตอนที่มีน้ำไหลวนเป็นเกลียวลึกลงไปซึ่งถือกันว่าเป็นศูนย์กลางของทะเล ส่วนของร่างกายอยู่ตรงกลางพื้นท้องเ + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| โพ้นทะเล phon-tha-le | ห่างไกลจากประเทศบ้านเกิดเมืองนอนโดยมีทะเลกั้น โน้น + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ ADJ+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| กลางทะเล klang-tha-le | ไม่เข้าท่า, ไม่มีจุดหมาย, ไม่เป็นไปตามประสงค์ lit. middle + sea ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ N+Nalso filed under กลาง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| อาหารทะเล a-han-tha-le | อาหารที่ได้จากทะเล มีกุ้งหอยปูปลาและสาหร่ายเป็นต้น lit. aid + sea ของกิน + รูปตัดทอนของ อาหารทะเล N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: the sense gloss names this compound entityverified · ตรวจแล้ว |
| ก๋วยเตี๋ยวราดหน้าทะเล kwyteiywradhnathale | ก๋วยเตี๋ยวราดหน้าที่ใส่กุ้งและปลาหมึก ก๋วยเตี๋ยวที่ผัดเส้นกับซีอิ๊วดำเล็ + รูปตัดทอนของ อาหารทะเล N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ปลิงทะเล pling-tha-le | ชื่อสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในชั้น Holothuroidea ลำตัวรูปทรงกระบอกยืดหดได้ หัวท้ายมนกลม อาศัยอยู่ในทะเล บางชนิดรับประทานได้ เช่น ปลิงขาว ( Holothuria scabra Jaeger) ปลิงดำ ( H. atra Jaeger) ในวงศ์ Holothuriidae ชื่อสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังหลายชนิ + ที่อยู่หรือเกิดในทะเล N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| ผีทะเล phi-tha-le | เรียกคนที่ตายในทะเล lit. spirit + sea สิ่งที่มนุษย์เชื่อว่าเป็นสภาพลึกลั + ที่อยู่หรือเกิดในทะเล N+Nalso filed under ผี head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.20, next 0.08 entityprobable · น่าจะใช่ |
| เหรียญทะเล heriyythale | เป็นสัตว์น้ำเค็มชนิดหนึ่ง มีรูปร่างกลมคล้ายเหรียญ เรียกอีกชื่อว่า อีแปะทะเล lit. coin + sea โลหะที่มีลักษณะกลมแบนหรือรูปเหลี่ย + ที่อยู่หรือเกิดในทะเล N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป |
Used to build place names. Not listed as a sense by the RID, but 3 of this head's dictionary-attested compounds are place-name definitions (ชื่อตำบล / ชื่ออำเภอ / ชื่อเขต).
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ดอกไม้ทะเล dok-mai-tha-le | ชื่อสัตว์ทะเลไม่มีกระดูกสันหลังหลายชนิด ในอันดับ Actininaria ลำตัวอ่อนนุ่ม รูปทรงกระบอก ยืดหดได้ ด้านหนึ่งเป็นฐานสำหรับยึด ด้านตรงข้ามเป็นช่องปาก มีหนวดมาก เมื่อยืดตัวออกคล้ายดอกไม้บาน lit. blossom + tha-le as an element in place names ส่วนหนึ่งของพรรณไม้ที่ผลิออกจากต้น + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense biologicalentityverified · ตรวจแล้ว |
| หนองทะเล nong-tha-le | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกระบี่ จังหวัดกระบี่ lit. abscess + tha-le as an element in place names แอ่งน้ำ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under หนอง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| สิงโตทะเล sing-to-tha-le | sea lion ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ในวงศ์ Otariidae มีใบหู มีหนวดเป็นเส้นหนาอยู่เหนือริมฝีปากบน ส่วนที่อยู่ตรงกลางสั้น สองข้างค่อนข้างยาว มีเขี้ยวยาวโค้งเล็กน้อยปลายแหลม ลำคอยาว ขาไม่มีขนปกคลุม นิ้วไม่มีเล็บ ขาคู่หน้ายาวแบนคล้ายใบ lit. lion + tha-le as an element in place names ชื่อสัตว์ในจินตนาการของจีน ถือว่าม + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense biologicalentityverified · ตรวจแล้ว |
| ดาวทะเล dao-tha-le | ชื่อสัตว์ทะเลไม่มีกระดูกสันหลังหลายชนิด ในชั้น Asteroidea ลำตัวแบนลักษณะค่อนข้างกลม มีแขนยื่นออกรอบตัว 5 แขน คล้ายดาว ยกเว้นบางชนิด มี 7-14 แขน หลังเป็นหนามขรุขระ lit. star + tha-le as an element in place names สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับใ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under ดาว head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense biologicalentityverified · ตรวจแล้ว |
| หัวทะเล hua-tha-le | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา lit. head + tha-le as an element in place names ส่วนบนสุดของร่างกายของคนหรือสัตว์ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under หัว head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| เชิงทะเล choeng-tha-le | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต lit. foot + tha-le as an element in place names ตีนซึ่งเป็นฐานที่ตั้งของบางสิ่งบาง + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under เชิง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
⚑ open question: This sense is NOT in the RID's own sense list. It is added on counted evidence — 3 place-name compounds — and which literal sense it grew out of has not been argued, so it carries no EXTENDS edge yet.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| ดากทะเล dak-tha-le | คำพ้องความของ ดอกไม้ทะเล ปลายลำไส้ใหญ่ที่ทวารหนัก + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ entityN+N |
| การออกทะเล kan-ok-tha-le | คำอาการนามของ ออกทะเล คำอาการนามของ ออก + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ entityN+N |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.