เส้น · sen

ที่มา · etymology probable · น่าจะใช่

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *selꟲ; เทียบจีนยุคกลาง 線 (MC sjenH); ร่วมเชื้อสายกับลาว ເສັ້ນ (เสั้น), ไทลื้อ ᦉᦲᧃᧉ (สี้น), ไทใหญ่ သဵၼ်ႈ (เส้น), แสก แซ̂น, ไทใต้คง ᥔᥥᥢᥲ (เส้น), จ้วง sienq

จัดลำดับแล้ว · mapped

The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.

ความหมาย · the senses

Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.

1สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ไม่จำกัดความยาว

สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ไม่จำกัดความยาว

numberprobable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เส้นพระเจ้า senphrachea	เส้นผม, ผม (ใช้กับพระราชา) lit. mark + God สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ + พระพุทธเจ้า N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
กินเส้น kin-sen	ชอบกัน, เข้ากันได้, มักใช้ในความปฏิเสธว่า ไม่กินเส้นกัน lit. eat + mark เคี้ยว + สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ V+N also filed under กิน head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป
วุ้นเส้น wun-sen	แป้งถั่วเขียวทำเป็นเส้นเล็ก ๆ ยาวอย่างเส้นลวด เมื่อแช่น้ำทำให้อ่อนคล้ายวุ้น ใช้ทำเป็นอาหาร เช่น แกงร้อน ของกินชนิดหนึ่ง ทำจากสาหร่ายทะเลเป + สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
ยาเส้น ya-sen	ยาสูบชนิดหนึ่งที่หั่นใบยาเป็นเส้น ๆ หรือเป็นชิ้นเล็ก ๆ สำหรับมวนสูบหรือใส่กล้องสูบ lit. medicine + mark สิ่งที่ใช้แก้หรือป้องกันโรค หรือบำ + สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ N+N also filed under ยา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
เส้นใย sen-yai	fiber วัสดุที่เป็นเส้น ใช้ประโยชน์นำไปทำสิ่งทอ เช่น เสื้อผ้า พรม แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ เส้นใยธรรมชาติ ประเภทนี้มีอยู่ในธรรมชาติ เช่น เส้นใยที่ได้จากขนสัตว์ ฝ้าย นุ่น ป่าน ปอ ไหม แร่ซิลิเกต และเส้นใยสังเคราะห์ ประเภทนี้ไม่มีในธ สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ + สิ่งที่เป็นเส้นเล็ก ๆ บาง ๆ N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
เส้นหมี่ sen-mi	แป้งข้าวเจ้าที่โรยเป็นเส้นลงในน้ำเดือดพอสุกแล้วนำมาตากแห้ง สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ + เรียกแป้งข้าวเจ้าที่โรยเป็นเส้นลงใ N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
เส้นเล็ก sen-lek	แป้งข้าวเจ้ารีดเป็นแผ่นบาง ๆ นึ่งไอน้ำให้สุก แล้วตัดซอยกว้างประมาณ 1-3 มิลลิเมตร นำไปตากแห้ง lit. mark + small สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ + มีขนาดย่อมกว่าเมื่อเทียบกัน N+ADJ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป
เส้นจันท์ sen-chan	เส้นก๋วยเตี๋ยวที่กว้างกว่าเส้นเล็ก มักใช้ทำผัดไทย สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ + ดวงจันทร์ N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป

⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.

2เส้นเลือด เส้นเอ็น และเส้นประสาท

เส้นเลือด เส้นเอ็น และเส้นประสาท

numberprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: The lines of the body: vessel, tendon, nerve. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เส้นตื้น sen-tuen	ที่ทำให้รู้สึกขันหรือหัวเราะได้ง่าย lit. mark + shallow เส้นเลือด เส้นเอ็น และเส้นประสาท + ต่ำลงไปจากขอบน้อยกว่าปรกติ N+ADJ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand qualitystandard · ทั่วไป

คำประกอบ · compound

meaning, and why

เส้นตื้น

sen-tuen

ที่ทำให้รู้สึกขันหรือหัวเราะได้ง่าย

lit. mark + shallow

เส้นเลือด เส้นเอ็น และเส้นประสาท + ต่ำลงไปจากขอบน้อยกว่าปรกติ

N+ADJ

head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand

qualitystandard · ทั่วไป

3รอยที่ปรากฏเป็นทางบนพื้นเป็นแนว

รอยที่ปรากฏเป็นทางบนพื้นเป็นแนว

numberprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by specialisation · แคบลง: A line marked along a surface. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
ลายเส้น laysen	รูปภาพที่เขียนขึ้นด้วยเส้นดินสอหรือเส้นปากกา จะเป็นสีหรือขาวดำก็ได้ lit. design + mark รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก + รอยที่ปรากฏเป็นทางบนพื้นเป็นแนว N+N also filed under ลาย head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป
เส้นตาย sen-tai	deadline วันเวลาที่กำหนดเป็นขั้นเด็ดขาด lit. mark + demise รอยที่ปรากฏเป็นทางบนพื้นเป็นแนว + สิ้นใจ N+V also filed under ตาย head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป
เส้นชัย sen-chai	tape เส้นที่กำหนดไว้ว่าผู้เข้าแข่งขันที่ไปถึงก่อนเป็นผู้ชนะ lit. mark + victory รอยที่ปรากฏเป็นทางบนพื้นเป็นแนว + การชนะ N+N also filed under ชัย head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป

4ชื่อมาตราวัด โดย 1 เส้นเท่ากับ 20 วา

ชื่อมาตราวัด โดย 1 เส้นเท่ากับ 20 วา

numberprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: A traditional length — one เส้น, twenty wa. probable · น่าจะใช่

5สิ่งซึ่งมีแต่ความยาว ไม่มีความกว้างและความหนา

สิ่งซึ่งมีแต่ความยาว ไม่มีความกว้างและความหนา

numberprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by specialisation · แคบลง: The geometer's line, length without breadth. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เส้นแวง sen-waeng	parallel; longitude ลองจิจูด สิ่งซึ่งมีแต่ความยาว ไม่มีความกว้า + ยาว N+ADJ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand qualitystandard · ทั่วไป
เส้นรุ้ง sen-rung	ละติจูด lit. mark + iris สิ่งซึ่งมีแต่ความยาว ไม่มีความกว้า + แสงที่ปรากฏบนท้องฟ้าเป็นแถบโค้งสีต N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand entitystandard · ทั่วไป
เส้นโค้ง sen-khong	arc; curve เส้นใด ๆ ที่ลากระหว่างจุด 2 จุด lit. mark + bend สิ่งซึ่งมีแต่ความยาว ไม่มีความกว้า + น้อมลง N+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป
เส้นตรง sen-trong	เส้นที่สั้นที่สุดระหว่างจุด 2 จุด lit. mark + straight สิ่งซึ่งมีแต่ความยาว ไม่มีความกว้า + ไม่คดโค้ง N+ADJ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand qualitystandard · ทั่วไป
เส้นขนาน sen-kha-nan	parallel เส้นตรงคู่ใด ๆ ซึ่งอยู่ห่างกันเป็นระยะเท่ากันโดยตลอด สิ่งซึ่งมีแต่ความยาว ไม่มีความกว้า + หมู่ N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · moved from sense 4 (the 20-วา measure) to sense 5 by hand: its RID gloss is 'เส้นตรงคู่ใด ๆ ซึ่งอยู่ห่างกันเป็นระยะเท่ากัน' — a pair of straight lines, not a length; the sense-4 filing came from gloss similarity 0.15 entitystandard · ทั่วไป

6โดยปริยายหมายถึงอิทธิพลของผู้มีอำนาจ หรือ ผู้ช่วยเหลือที่อำนวยประโยชน์ให้ได้

โดยปริยายหมายถึงอิทธิพลของผู้มีอำนาจ หรือ ผู้ช่วยเหลือที่อำนวยประโยชน์ให้ได้

numberprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: The line one has to someone in power: connections, pull. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เส้นสาย sen-sai	ระบบเส้นของร่างกาย lit. mark + late โดยปริยายหมายถึงอิทธิพลของผู้มีอำน + เวลาระหว่างเช้ากับเที่ยงประมาณ 9.0 N+N also filed under สาย head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand entitystandard · ทั่วไป

คำประกอบ · compound

meaning, and why

เส้นสาย

sen-sai

ระบบเส้นของร่างกาย

lit. mark + late

โดยปริยายหมายถึงอิทธิพลของผู้มีอำน + เวลาระหว่างเช้ากับเที่ยงประมาณ 9.0

N+N

also filed under สาย

head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand

entitystandard · ทั่วไป

7เรียกสิ่งที่เป็นสาย แถว แนว

เรียกสิ่งที่เป็นสาย แถว แนว

numberprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: The classifier for line-like things. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เส้นทาง sen-thang	run; course ทาง, แนวทาง lit. mark + way เรียกสิ่งที่เป็นสาย แถว แนว + ที่สำหรับเดินไปมา N+N also filed under ทาง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand entitystandard · ทั่วไป

คำประกอบที่ยังไม่จัดเข้าความหมาย · compounds awaiting a sense 1

Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.

คำ · word	meaning
เส้นแกงร้อน sen-kaeng-ron	คำพ้องความของ วุ้นเส้น สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ + ชื่อแกงจืดชนิดหนึ่งใส่วุ้นเส้น entityN+N

ละแวกคำ · the neighbourhood

พบใน · found inside 19

กินเส้น ยาเส้น ลายเส้น วุ้นเส้น เส้นขนาน เส้นจันท์ เส้นชัย เส้นตรง เส้นตาย เส้นตื้น เส้นทาง เส้นพระเจ้า เส้นรุ้ง เส้นสาย เส้นหมี่ เส้นเล็ก เส้นแวง เส้นโค้ง เส้นใย

ร่วมครึ่งคำ · shares a half with

Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.

พระเจ้า พระเจ้าหลวง พระเจ้าอา

กิน กินตัว กินน้ำ กินบุญ กินลม กินเมือง กินเลี้ยง กินแรง กินใจ ของกิน ตีกิน หากิน เกาะกิน

ยา ก้นยา คลองยา น้ำยา พระยา ยาขัด ยาชา ยาดำ ยาตรา ยาติ ยาพิษ ยาวี ยาแดง

ใย ชักใย ใยหิน ใยแก้ว

ลาย ตาลาย น้ำลาย บัวลาย ลายน้ำ ลายมือ ออกลาย

ตาย ของตาย คำตาย จะตาย จับตาย ตายตัว ตายรัง ตายใจ หน้าตาย ไม้ตาย

ชัย ชัยนาม ชัยบุรี ชัยภูมิ ท่าชัย วังชัย วันชัย สามชัย โพธิ์ชัย

แวง หนองแวง แวงน้อย แวงใหญ่

ยังต้องตรวจ · open questions

⚑ Auto-ingested: senses are listed in the RID's order and no EXTENDS chain has been asserted. Order the senses and file each compound under the one that motivates it to reach status 'mapped'.
⚑ Attested in this corpus: 14 manuscript titles, 63 item titles. Turn the useful ones into ATTESTED_IN edges.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ The Wiktionary bridge gave one English gloss for the whole word and the ingest copied it onto every sense. It has been moved to `bridge_en` at the word; the senses now show their RID Thai and await English of their own.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.