สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *sanᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩢ᩠ᨶ (สัน), ลาว ສັນ (สัน), ไทลื้อ ᦶᦉᧃ (แสน), ไทใหญ่ သၼ် (สัน), ไทใต้คง ᥔᥢᥴ (สั๋น), พ่าเก ꩬ︀ꩫ︀် (สน์), อาหม 𑜏𑜃𑜫 (สน์)
คำเมือง · Northern: สัน ᩈᩢ᩠ᨶ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| สันเขา san-khao | ส่วนสูงของภูเขาที่ยาวเป็นทิวพืดไป lit. ridge + mountain สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา + เนินที่นูนสูงขึ้นไปเป็นจอมเด่น N+Nalso filed under เขา head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.27, next 0.18 entityprobable · น่าจะใช่ |
| ล่ำสัน lam-san | มีรูปร่างล่ำและแข็งแรง (มักใช้แก่ผู้ชาย) มีเนื้อแน่นแข็ง + สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา ADJ+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| สันหลัง san-lang | ส่วนของร่างกายด้านหลัง ซึ่งมีกระดูกเป็นแนวนูนลงมาตลอดหลัง lit. ridge + back สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา + ซีกของกายที่ตรงข้ามกับหน้าอก N+Nalso filed under หลัง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| สันดอน san-don | ดินหรือกรวดทรายเป็นต้นซึ่งน้ำพัดเอามารวมกัน ปรากฏนูนยาวอยู่ใต้น้ำ ทำให้สูงเป็นสันขึ้น lit. ridge + hill สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา + พื้นที่ที่น้ำท่วมไม่ถึง N+Nalso filed under ดอน head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| สันดาบ san-dap | ด้านหลังของดาบซึ่งไม่คม lit. ridge + knife ส่วนหนาของมีดหรือขวานซึ่งอยู่ตรงข้ + อาวุธชนิดหนึ่ง มีขนาดยาวและมีคมที่ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: gloss similarity 0.24, next 0.15 entityprobable · น่าจะใช่ |
| สันขวาน san-khwan | ด้านสันของขวาน lit. ridge + axe ส่วนหนาของมีดหรือขวานซึ่งอยู่ตรงข้ + เครื่องมือสำหรับตัด ฟัน ผ่า ถากไม้ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
Used to build place names. Not listed as a sense by the RID, but 8 of this head's dictionary-attested compounds are place-name definitions (ชื่อตำบล / ชื่ออำเภอ / ชื่อเขต). Strongly northern: 331 of the 5333 wats in the northern registry carry it, and 181 entries of the segmentation dictionary.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| สันทราย san-sai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่ lit. san as an element in place names + sand ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + วัตถุที่เป็นเศษหินขนาดเล็ก มีลักษณ N+Nalso filed under ทราย head-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 3: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| สันมะค่า san-ma-kha | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอป่าแดด จังหวัดเชียงราย ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Afzelia xyl N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 3: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| สันมหาพน san-ma-ha-phon | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ชื่อกัณฑ์ที่ 7 ของมหาชาติ ว่าด้วยเ N+PROPhead-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 3: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymverified · ตรวจแล้ว |
| สันกำแพง san-kam-phaeng | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่ lit. san as an element in place names + wall ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + เครื่องกั้น เครื่องล้อม ที่ก่อด้วย N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 3: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| สันผีเสื้อ san-phi-suea | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ lit. san as an element in place names + butterfly ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ชื่อแมลงจำพวกหนึ่ง มีปีกเป็นแผ่นบา N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 3: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| สันป่าตอง san-pa-tong | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่ ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอกะทู้ จังหวัดภ N+PROPhead-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 3: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymverified · ตรวจแล้ว |
| สันกลาง san-klang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย lit. san as an element in place names + middle ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง N+Nalso filed under กลาง head-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 3: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| สันโป่ง san-pong | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ lit. san as an element in place names + swollen ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ลักษณะของสิ่งที่พองด้วยลมหรือแก๊ส N+Nalso filed under โป่ง head-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 3: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
attested in 331 of 5333 northern wats — A counted edge, re-derivable from wats_north.json. verified · ตรวจแล้ว
⚑ open question: This sense is NOT in the RID's own sense list. It is added on counted evidence — 8 place-name compounds — and which literal sense it grew out of has not been argued, so it carries no EXTENDS edge yet.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| สันดาน san-dan | nature อุปนิสัยที่มีมาแต่กำเนิด, มักใช้ไปในทางไม่สู้จะดี สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา + แข็ง qualityN+ADJ |
| กระสัน kra-san | คะนึง, คิดผูกพันอยู่, มีใจจดจ่ออยู่ entityN+N |
| สันดาล san-dan | รูปสะกดผิดของ สันดาน สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา + กลอนประตูที่ทำด้วยไม้สำหรับขัดบานป entityN+N |
| สันลึก san-luek | ใบตาล ridge + deep สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา + ต่ำลงไปจากขอบมากกว่าปรกติ qualityN+ADJ |
| ความล่ำสัน khwam-lam-san | คำอาการนามของ ล่ำสัน คำอาการนามของ ล่ำ + สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา entityN+N |
| สันเดก san-dek | สันติกะ, สำนัก สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา + กระเดก N+V |
| สีสัน si-san | สีต่าง ๆ color + ridge ชื่อเครื่องสำหรับหมุนบดข้าวเปลือกเ + สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา entityN+N |
| สันติ san-ti | ความสงบ ridge + accuse สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา + ชี้ข้อบกพร่อง N+V |
| สันทัด san-that | ถนัด, จัดเจน entityN+N |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.