สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *rɯənᴬ⁴, จากไทดั้งเดิม *rɤːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ เริน, อีสาน เฮือน, ลาว ເຮືອນ (เฮือน), คำเมือง ᩁᩮᩬᩥᩁ (เรอิร), ᩁᩮᩥ᩠ᨶ (เริน), เขิน ᩁᩮᩨ᩠ᨶ (เรืน), ไทลื้อ ᦵᦣᦲᧃ (เฮีน), ไทดำ ꪹꪭꪙ (เฮน), ไทขาว ꪭꪷꪙ, ไทใหญ่ ႁိူၼ်း (เหิ๊น), ไทใต้คง ᥞᥫᥢᥰ (เห๊อ̂น), อาหม 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 (รึน์), ตั่ย rườn,ปู้อี raanz, จ้วง ranz, จ้วงแบบจั่วเจียง rwenz; เทียบจีนเก่า 廛 (OC *dan), สุ่ย xgaanz, ต้งใต้ yanc, เบดั้งเดิม *zaːnᴬ² (ซึ่งเป็นรากของ Longtang Be zan²)
คำเมือง · Northern: เรอิร ᩁᩮᩬᩥᩁ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เรือนหอ ruean-ho | เรือนซึ่งปลูกสำหรับให้คู่บ่าวสาวที่แต่งงานกันแล้วอยู่ lit. house + hall สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี + เรือนหรืออาคารซึ่งใช้เฉพาะกิจการอย N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.28, next 0.17 entityprobable · น่าจะใช่ |
| เรือนหลวง ruean-luang | อาคารในเขตพระราชฐาน lit. house + royal สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี + ที่เป็นของพระเจ้าแผ่นดิน N+ADJalso filed under หลวง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| เรือนแพ ruean-phae | houseboat เรือนที่ตั้งอยู่บนแพในน้ำ มีลักษณะต่างกับเรือนไทยทั่วไปตรงมีเสาแต่ไม่ลงดิน ไม่มีระเบียงและชาน หันด้านข้างออกแม่น้ำ หรือเรือนลักษณะเช่นนั้นที่เคยตั้งอยู่บนแพในน้ำแล้วยกขึ้นมาปลูกบนบก lit. house + raft สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี + ไม้ไผ่หรือซุงเป็นต้นที่ผูกมัดเรียง N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| แม่เรือน maereueon | หญิงผู้ปกครองบ้านเรือน, แม่เจ้าเรือน หรือ แม่เหย้าแม่เรือน ก็ว่า lit. mother + house หญิงผู้ให้กำเนิดหรือเลี้ยงดูลูก + สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี N+Nalso filed under แม่ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ครัวเรือน khrua-ruean | ครอบครัวที่อยู่ในบ้านเรือนเดียวกัน lit. kitchen + house โรง เรือน หรือห้องสำหรับทำกับข้าวข + สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| เครื่องเรือน khrueang-ruean | furniture เครื่องปรุงเรือนหรือเครื่องไม้ที่จะคุมกันเข้าเป็นเรือน เช่น ขื่อ เสา lit. device + house สิ่ง + สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี N+Nalso filed under เครื่อง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ผีเรือน phi-ruean | ผีที่อยู่ประจำเรือน lit. spirit + house สิ่งที่มนุษย์เชื่อว่าเป็นสภาพลึกลั + สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี N+Nalso filed under ผี head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| บ้านเรือน ban–ruean | บ้านที่อยู่อาศัย lit. home + house ที่อยู่อาศัย + สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี N+Nalso filed under บ้าน head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| การเรือน kan-ruean | งานของแม่บ้าน เช่น หุงต้มอาหาร เย็บปักถักร้อย, การบ้านการเรือน ก็ว่า งาน + สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| พลเรือน phon-la-ruean | ประชาชน, คนทั่วไปที่ไม่ใช่ทหาร lit. strength + house กำลัง + สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี N+Nalso filed under พล head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| เรือนจำ ruean-cham | house of correction ที่ขังนักโทษและผู้ต้องหา lit. house + remember สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี + กำหนดไว้ในใจ N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เรือนลูกอ่อน reueonlukon | มดลูก สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี + ลูกเล็ก ๆ ที่ยังไม่หย่านม N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เรือนไฟ ruean-fai | กระจุกตะเกียงหรือโคม lit. house + fire ที่รับเพชรพลอย + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ N+Nalso filed under ไฟ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| เรือนตะเกียง ruean-ta-kiang | กระโจมไฟ, ประภาคาร lit. house + lamp ที่รับเพชรพลอย + เครื่องใช้สำหรับตามไฟ มีไส้ซึ่งหล่ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เรือนเบี้ย ruean-bia | จำนวนเงินที่ได้จากการขายทาสN+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.29, next 0.21 entityprobable · น่าจะใช่ |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| สามเรือน sam-ruean | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอศรีสำโรง จังหวัดสุโขทัย lit. three + house จำนวนสองบวกหนึ่ง + ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์อาศเลษา มี 5 ดว also filed under สาม head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense verified · ตรวจแล้ว |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| เรือนฝากระดาน ruean-fa-kra-dan | คำพ้องความของ เรือนเครื่องสับ สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี + เรียกเรือนไทยแบบเก่าที่สร้างด้วยไม entityN+N |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.