เรือ · ruea

ที่มา · etymology probable · น่าจะใช่

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *rɯəᴬ⁴, จากไทดั้งเดิม *C̬.rwɯəᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เฮือ, ลาว ເຮືອ (เฮือ), คำเมือง ᩁᩮᩬᩥᩋ (เรอิอ), เขิน ᩁᩮᩬᩨ (เรอื), ไทลื้อ ᦵᦣᦲ (เฮี), ไทดำ ꪹꪭ (เฮ), ไทใหญ่ ႁိူဝ်း (เหิ๊ว), ไทใต้คง ᥞᥫᥰ (เห๊อ̂), พ่าเก ꩭိုဝ︀် (หึว์), อาหม 𑜍𑜢𑜤𑜈𑜫 (รึว์), จ้วง ruz, จ้วงแบบหนง lowz, จ้วงแบบจั่วเจียง lwez (เลือ), แสก หรัว หรือ รั๋ว; เทียบเบดั้งเดิม *zuaᴬ², ไหลดั้งเดิม *Cuɾaː

คำเมือง · Northern: เรอิอ ᩁᩮᩬᩥᩋ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่

จัดลำดับแล้ว · mapped

The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.

ความหมาย · the senses

Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.

1ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำด้วยวิธีขุดไม้ทั้งต้นหรือนำกระดาน สังกะสี เหล็ก เป็นต้น

ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำด้วยวิธีขุดไม้ทั้งต้นหรือนำกระดาน สังกะสี เหล็ก เป็นต้น มาประกอบกันเข้า

motionprobable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เรือขุด ruea-khut	เรือชนิดที่ทำด้วยไม้ซุงทั้งต้นหรือทั้งท่อน ขุดด้านบนให้เป็นรางแล้วเบิกปากออกให้กว้าง ถากหัวและท้ายเรือให้เรียวเชิดขึ้นตามส่วน เช่น เรือมาด เรือชะล่า เรือพายม้า lit. boat + mine ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ + กิริยาที่สับ เจาะ แทง หรือ คุ้ยเอา N+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป
เรือโดยสาร ruea-doi-san	เรือที่บรรทุกคนโดยสารเกิน 12 คน ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ + อาศัยไปด้วย N+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป
ลูกเรือ luk-ruea	sailor กะลาสี, คนประจำอยู่ในเรือโดยสารหรือเรือประมงเป็นต้นยกเว้นชั้นหัวหน้าเช่นกัปตันหรือนายท้าย lit. child + boat ผู้มีกำเนิดจากพ่อแม่ หรือโดยปริยาย + ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ N+N also filed under ลูก head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
เรือรบ ruea-rop	เรือที่ต่อหรือดัดแปลงขึ้นเพื่อใช้ในการรบ มีขีดความสามารถต่าง ๆ เช่น ต่อตีเรือข้าศึก คุ้มกันกระบวนเรือลำเลียง และระดมยิงฝั่ง เป็นต้น มีหลายประเภท เรียกชื่อตามลักษณะและหน้าที่ที่สำคัญ เช่น เรือบรรทุกเครื่องบิน เรือดำน้ำ เร ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ + สู้กัน N+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป
เรือชำ ruea-cham	เรือขายของแห้งต่าง ๆ ที่เป็นอาหารเป็นต้น ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ + ชื่อร้านหรือเรือขายของแห้งต่าง ๆ ท N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
เรือเครื่องต้น reuekherueongtn	เรือเสบียง ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ + เครื่องทรงสำหรับพระมหากษัตริย์ในพร N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
เรือบิน ruea-bin	อากาศยานชนิดหนึ่ง สามารถลอยไปด้วยถุงบรรจุแก๊สขนาดใหญ่ lit. boat + fly ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ + ไปในอากาศด้วยกำลังปีกหรือเครื่องยน N+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป
เรือต่อ ruea-to	เรือชนิดที่ทำด้วยไม้กระดานโดยนำมาต่อขึ้นเป็นรูปเรืออาศัยกงหรือมือลิงเป็นเครื่องยึด ตัวเรือป่อง หัวและท้ายเรือเรียวเชิดขึ้นตามส่วน เช่น เรือสำปั้น เรือบด เรืออีแปะ lit. boat + a ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ + ชื่อแมลงขนาดกลางถึงขนาดใหญ่หลายวงศ N+N also filed under ต่อ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
นายเรือ nai-ruea	ผู้เป็นหัวหน้าในการเดินเรือ lit. baboo + boat คำนำหน้าชื่อชายที่มีอายุตั้งแต่ 15 + ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ N+N also filed under นาย head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
ท่าเรือ tha-ruea	harbor ที่จอดเรือ lit. landing + boat ฝั่งน้ำสำหรับขึ้นลงหรือจอดเรือ + ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ N+N also filed under ท่า head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
จะปิ้งเรือ cha-ping-ruea	แผ่นโลหะโดยมากทำเป็นรูปดอกจัน สำหรับตรึงที่โคนห่วงร้อยโซ่ผูกเรือ เครื่องปิดของลับของเด็กหญิง ทำด้วย + ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
เรือประมง ruea-pra-mong	เรือกลไฟขนาดใหญ่ที่ใช้จับปลาในทะเลลึก มักมีเครื่องอุปกรณ์ที่ทันสมัยใช้จับปลา แช่ปลา และทำปลาด้วยกรรมวิธีต่าง ๆ อยู่ในทะเลได้หลาย ๆ สัปดาห์ ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ + การจับสัตว์น้ำ N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
ทรงเรือ thrngreue	ขี่เรือ lit. form + boat รูปร่าง + ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ N+N also filed under ทรง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
เรือเหาะ ruea-ho	อากาศยานชนิดหนึ่ง สามารถลอยไปด้วยถุงบรรจุแก๊สขนาดใหญ่ ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ + เคลื่อนที่ไปในอากาศด้วยฤทธิ์ N+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป
เดินเรือ doen-ruea	navigate ประกอบกิจการขนส่งทางเรือ lit. walk + boat ยกเท้าก้าวไป + ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ V+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป
เรือยาว ruea-yao	เรือขุดชนิดหนึ่ง ตามปรกติทำด้วยไม้ซุงตะเคียน ในสมัยโบราณใช้เป็นเรือรบ ปัจจุบันใช้เป็นเรือแข่ง บางลำยาวมากสามารถบรรจุฝีพาย 55-60 คนก็มี lit. boat + long ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ + ลักษณะของสิ่งใด ๆ มีกำหนดระยะจากจุ N+ADJ also filed under ยาว head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป

⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.

2ตัวหมากรุกที่เดินตาตรงได้ตลอด

ตัวหมากรุกที่เดินตาตรงได้ตลอด

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: The rook, which runs the board as a boat runs the river. probable · น่าจะใช่

3เครื่องเล่นอย่างหนึ่ง เอาไม้ไผ่มาเหลาแบน ๆ ดัดให้หัวงอน ใช้พุ่งแข่งกัน

เครื่องเล่นอย่างหนึ่ง เอาไม้ไผ่มาเหลาแบน ๆ ดัดให้หัวงอน ใช้พุ่งแข่งกัน

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: A boat-shaped bamboo toy for throwing. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เรือยนต์ ruea-yon	เรือต่อชนิดหนึ่ง ขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์ เครื่องเล่นอย่างหนึ่ง เอาไม้ไผ่มาเ + เครื่องกลไก N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.13, next 0.04 entityprobable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound

meaning, and why

เรือยนต์

ruea-yon

เรือต่อชนิดหนึ่ง ขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์

เครื่องเล่นอย่างหนึ่ง เอาไม้ไผ่มาเ + เครื่องกลไก

N+N

head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.13, next 0.04

entityprobable · น่าจะใช่

4ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบัตรขั้นต้น ต่ำกว่าชั้นนาวาหรือนาวาอากาศ

ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบัตรขั้นต้น ต่ำกว่าชั้นนาวาหรือนาวาอากาศ

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: The junior commissioned naval ranks — เรือเอก, เรือโท, เรือตรี. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เรือโท ruea-tho	ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่าเรือตรี ต่ำกว่าเรือเอก, ย่อว่า ร.ท. และลงท้ายด้วย ร.น. lit. boat + two ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบั + สอง also filed under โท head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.29, next 0.05 probable · น่าจะใช่
ทหารเรือ tha-han-ruea	sailor ทหารที่รบทางภาคน่านน้ำ lit. soldier + boat ผู้มีหน้าที่ในเรื่องรบ + ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบั N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: the sense gloss names this compound entityverified · ตรวจแล้ว
จอมพลเรือ chom-phon-ruea	ยศทหารชั้นสัญญาบัตรสูงสุดของกองทัพเรือ สูงกว่าพลเรือเอก ยศทหารชั้นสัญญาบัตรสูงสุดของกองทัพ + ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบั N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.28, next 0.04 entityprobable · น่าจะใช่
เรือตรี ruea-tri	ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่าพันจ่าเอก ต่ำกว่าเรือโท, ย่อว่า ร.ต. และลงท้ายด้วย ร.น. lit. boat + fish ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบั + ปลา N+N also filed under ตรี head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว
เรือเอก ruea-ek	ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่าเรือโท ต่ำกว่านาวาตรี, ย่อว่า ร.อ. และลงท้ายด้วย ร.น. lit. boat + one ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบั + หนึ่ง also filed under เอก head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.32, next 0.05 probable · น่าจะใช่
กองทัพเรือ kong-thap-ruea	navy กองทหารที่ป้องกันประเทศภาคน่านน้ำ lit. army + boat หน่วยทหารที่ประกอบด้วย ทหาร 3 กองพ + ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบั N+N also filed under กอง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป
ต้นเรือ ton-ruea	รองผู้บังคับการเรือ lit. trunk + boat ลำของต้นไม้ + ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบั N+N also filed under ต้น head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป
ทัพเรือ thap-ruea	กองทหารที่ป้องกันประเทศภาคน่านน้ำ lit. army + boat กองทหาร + ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบั N+N also filed under ทัพ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป

5อวัยวะเพศชาย

อวัยวะเพศชาย

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by euphemism · คำเลี่ยง: A veiled term for the penis. probable · น่าจะใช่

6ruea as an element in place names

ใช้ประกอบชื่อสถานที่

toponymplacestandard · ทั่วไป

Used to build place names. Not listed as a sense by the RID, but 3 of this head's dictionary-attested compounds are place-name definitions (ชื่อตำบล / ชื่ออำเภอ / ชื่อเขต). Strongly northern: 65 of the 5333 wats in the northern registry carry it, and 29 entries of the segmentation dictionary.

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: A place is named for the feature it has — the feature stands in for the location. That is metonymy rather than metaphor: the marsh, the field, the creek is actually there, and the name points at it. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
บ้านเรือ ban-ruea	ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น lit. home + ruea as an element in place names ที่อยู่อาศัย + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+N also filed under บ้าน head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 6: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว
ภูเรือ phu-ruea	ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดเลย lit. earth + ruea as an element in place names ดิน + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+N also filed under ภู head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 6: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว
หนองเรือ nong-ruea	ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดขอนแก่น lit. abscess + ruea as an element in place names แอ่งน้ำ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+N also filed under หนอง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 6: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว

attested in 65 of 5333 northern wats — A counted edge, re-derivable from wats_north.json. verified · ตรวจแล้ว

⚑ open question: This sense is NOT in the RID's own sense list. It is added on counted evidence — 3 place-name compounds — and which literal sense it grew out of has not been argued, so it carries no EXTENDS edge yet.

คำประกอบที่ยังไม่จัดเข้าความหมาย · compounds awaiting a sense 1

Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.

คำ · word	meaning
การเดินเรือ kan-doen-ruea	navigation; sailing คำอาการนามของ เดินเรือ walking + boat คำอาการนามของ เดิน + ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำ entityN+N

ละแวกคำ · the neighbourhood

พบใน · found inside 28

กองทัพเรือ จอมพลเรือ จะปิ้งเรือ ต้นเรือ ทรงเรือ ทหารเรือ ทัพเรือ ท่าเรือ นายเรือ บ้านเรือ ภูเรือ ลูกเรือ หนองเรือ เดินเรือ เรือขุด เรือชำ เรือตรี เรือต่อ เรือบิน เรือประมง เรือยนต์ เรือยาว เรือรบ เรือเครื่องต้น เรือเหาะ เรือเอก เรือโดยสาร เรือโท

ร่วมครึ่งคำ · shares a half with

Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.

ขุด ขุดทอง คลองขุด

ลูก ตกลูก ลูกขวัญ ลูกคำ ลูกคิด ลูกชาย ลูกน้ำ ลูกบ้าน ลูกมือ ลูกสาว ลูกอก ลูกอ่อน ลูกเลี้ยง

ชำ ของชำ ชำนะ

บิน ขวัญบิน เครื่องบิน

ต่อ ตัดต่อ ติดต่อ ต่อรอง ต่อว่า ต่อหน้า นกต่อ เขาต่อ เป็นต่อ ไก่ต่อ

นาย คุณนาย นายงาน นายท่า นายหน้า นายหลวง นายเงิน นายแบบ นายโรง เจ้านาย

ท่า ตั้งท่า ทำท่า ทีท่า ท่างาม ท่าชัย ท่าช้าง ท่าทอง ท่าทาง ท่าที ท่าบ่อ ท่าพระ ท่าม่วง

ทรง คนทรง ทรงงาน ทรงช้าง ทรงธรรม ทรงรถ ทรงเครื่อง ทรงเจ้า ผ้าทรง ยกทรง รูปทรง เครื่องทรง

ยังต้องตรวจ · open questions

⚑ Auto-ingested: senses are listed in the RID's order and no EXTENDS chain has been asserted. Order the senses and file each compound under the one that motivates it to reach status 'mapped'.
⚑ Attested in this corpus: 8 manuscript titles, 553 item titles. Turn the useful ones into ATTESTED_IN edges.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ The Wiktionary bridge gave one English gloss for the whole word and the ingest copied it onto several senses. Moved to `bridge_en` at the word; these senses show their RID Thai and await English of their own.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.