แรง · raeng

ที่มา · etymology probable · น่าจะใช่

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *reːŋᴬ (“แข็งแรง; ความแข็งแรง”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩯ᩠ᨦ (แรง), เขิน ᩁᩯ᩠ᨦ (แรง), อีสาน แฮง, ลาว ແຮງ (แฮง), ไทลื้อ ᦶᦣᧂ (แฮง), ไทดำ ꪵꪭꪉ (แฮง), ไทใหญ่ ႁႅင်း (แห๊ง), ไทใต้คง ᥞᥦᥒᥰ (แห๊ง), อาหม 𑜍𑜢𑜂𑜫 (ริง์), ปู้อี reengz, จ้วง rengz, แสก เร๊ง

คำเมือง · Northern: แรง ᩁᩯ᩠ᨦ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่

จัดลำดับแล้ว · mapped

The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.

ความหมาย · the senses

Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.

1กำลัง

กำลัง

motionprobable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
ออกแรง ok-raeng	ใช้กำลัง, ใช้แรงงาน, ใช้ความพยายาม lit. tear + bright คำนำหน้าบรรดาศักดิ์ + กำลัง N+N also filed under ออก head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว
แม่แรง mae-raeng	เครื่องสำหรับดีดงัดหรือยกของหนัก lit. mother + bright หญิงผู้ให้กำเนิดหรือเลี้ยงดูลูก + กำลัง N+N also filed under แม่ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป
เรี่ยวแรง riao-raeng	strength แรง, กำลัง แรง + กำลัง N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป

⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.

2อำนาจ

อำนาจ

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: Strength as power over others: authority. probable · น่าจะใช่

3อิทธิพลภายนอกใด ๆ ที่เปลี่ยนแปลงหรือพยายามทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสถานะอยู่นิ่งหรือสถานะการ

อิทธิพลภายนอกใด ๆ ที่เปลี่ยนแปลงหรือพยายามทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสถานะอยู่นิ่งหรือสถานะการเคลื่อนที่ของเทหวัตถุ ด้วยอัตราเร็วสม่ำเสมอในแนวเส้นตรง

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by specialisation · แคบลง: Force in the physicist's sense. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
แรงจูงใจ raeng-chung-chai	motif สิ่งจูงใจหรือสิ่งกระตุ้นที่ทำให้บุคคลกระทําสิ่งใดสิ่งหนึ่ง อิทธิพลภายนอกใด ๆ ที่เปลี่ยนแปลงหร + ชักนำหรือเกลี้ยกล่อมเพื่อให้เห็นคล N+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป
แรงกระตุ้น raeng-kra-tun	urge; impulse ความต้องการสูงหรือความอยากทำอย่างแรงกล้าที่เกิดขึ้นโดยฉับพลันและไม่ได้ผ่านการไตร่ตรอง lit. bright + drive อิทธิพลภายนอกใด ๆ ที่เปลี่ยนแปลงหร + ใช้มือหรือสิ่งใด ๆ กระแทกเบา ๆ ให้ N+V head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป

คำประกอบ · compound

meaning, and why

แรงจูงใจ

raeng-chung-chai

motif

สิ่งจูงใจหรือสิ่งกระตุ้นที่ทำให้บุคคลกระทําสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

อิทธิพลภายนอกใด ๆ ที่เปลี่ยนแปลงหร + ชักนำหรือเกลี้ยกล่อมเพื่อให้เห็นคล

N+V

head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand

standard · ทั่วไป

แรงกระตุ้น

raeng-kra-tun

urge; impulse

ความต้องการสูงหรือความอยากทำอย่างแรงกล้าที่เกิดขึ้นโดยฉับพลันและไม่ได้ผ่านการไตร่ตรอง

lit. bright + drive

อิทธิพลภายนอกใด ๆ ที่เปลี่ยนแปลงหร + ใช้มือหรือสิ่งใด ๆ กระแทกเบา ๆ ให้

N+V

head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand

standard · ทั่วไป

4อัตราการทำงาน กำหนดเป็นกำลังคนต่อช่วงเวลาหนึ่ง

อัตราการทำงาน กำหนดเป็นกำลังคนต่อช่วงเวลาหนึ่ง

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: Strength counted as a rate of work: manpower. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
หัวแรง hua-raeng	ผู้เป็นกำลังสำคัญในการทำกิจกรรมต่าง ๆ lit. head + bright ส่วนบนสุดของร่างกายของคนหรือสัตว์ + อัตราการทำงาน กำหนดเป็นกำลังคนต่อช N+N also filed under หัว head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.20, next 0.10 entityprobable · น่าจะใช่
แรงงาน raeng-ngan	labour คนงาน, ผู้ใช้แรงในการทำงาน lit. bright + job อัตราการทำงาน กำหนดเป็นกำลังคนต่อช + สิ่งหรือกิจกรรมที่ทำ N+N also filed under งาน head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.15, next 0.05 entityprobable · น่าจะใช่
กินแรง kin-raeng	เอาเปรียบผู้อื่นในการทำงานหรือในการเลี้ยงชีพ lit. eat + bright เคี้ยว + อัตราการทำงาน กำหนดเป็นกำลังคนต่อช V+N also filed under กิน head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand standard · ทั่วไป

5ฉุน, จัด, กล้า

ฉุน, จัด, กล้า

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: Strong to the senses: pungent, sharp, intense. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
รุนแรง run-raeng	grave; acrid; acrimonious หนักมาก, แรงมาก, เกินปรกติ ดุนสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้เคลื่อนที่ไปข + ฉุน V+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป
อย่างแรง yang-raeng	มากอย่างยิ่ง วิธี + ฉุน N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand entitystandard · ทั่วไป

6แข็ง, มีกำลัง

แข็ง, มีกำลัง

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by specialisation · แคบลง: Simply strong, hard. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
แข็งแรง khaeng-raeng	strong; fit; able มีกำลังมาก, ล่ำสัน lit. hard + bright กระด้าง + แข็ง ADJ+N also filed under แข็ง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand qualitystandard · ทั่วไป

7ศักดิ์สิทธิ์

ศักดิ์สิทธิ์

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 2 ([RID sense 2 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: Power that is not ordinary: sacred, potent. probable · น่าจะใช่

8ใช้กำลังกระทำถึงขีด

ใช้กำลังกระทำถึงขีด

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 ([RID sense 1 — no English yet]) — by metonymy · นามนัย: To bring strength to bear. probable · น่าจะใช่

9ออกแรง

ออกแรง

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 8 ([RID sense 8 — no English yet]) — by specialisation · แคบลง: And to exert oneself. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
ลงแรง long-raeng	ออกแรงทำงาน, ทุ่มเททำงาน lit. drop + bright ไปสู่เบื้องต่ำหรือไปสู่เบื้องที่ถื + ออกแรง V+N also filed under ลง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 9: gloss similarity 0.17, next 0.07 probable · น่าจะใช่
ร้ายแรง rai-raeng	bad; serious รุนแรง lit. bad + bright ดุ + ออกแรง ADJ+N also filed under ร้าย head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 9: gloss similarity 0.14, next 0.01 qualityprobable · น่าจะใช่

10หมกมุ่น

หมกมุ่น

motionprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 5 ([RID sense 5 — no English yet]) — by metaphor · อุปมา: Intensity turned inward: absorbed, obsessed. probable · น่าจะใช่

คำประกอบที่ยังไม่จัดเข้าความหมาย · compounds awaiting a sense 6

Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.

คำ · word	meaning
การลงแรง kan-long-raeng	effort คำอาการนามของ ลงแรง nominalisation of ลง + bright คำอาการนามของ ลง + กำลัง entityN+N
ความร้ายแรง khwam-rai-raeng	คำอาการนามของ ร้ายแรง คำอาการนามของ ร้าย + กำลัง entityN+N
ความแข็งแรง khwam-khaeng-raeng	strength คำอาการนามของ แข็งแรง คำอาการนามของ แข็ง + กำลัง entityN+N
การกินแรง kan-kin-raeng	คำอาการนามของ กินแรง คำอาการนามของ กิน + กำลัง entityN+N
ความแรง khwam-raeng	คำอาการนามของ แรง -ness + bright เรื่อง + กำลัง entityN+N
การออกแรง kan-ok-raeng	คำอาการนามของ ออกแรง คำอาการนามของ ออก + กำลัง entityN+N

ละแวกคำ · the neighbourhood

พบใน · found inside 13

กินแรง รุนแรง ร้ายแรง ลงแรง หัวแรง อย่างแรง ออกแรง เรี่ยวแรง แข็งแรง แม่แรง แรงกระตุ้น แรงงาน แรงจูงใจ

ร่วมครึ่งคำ · shares a half with

Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.

ออก ทางออก นกออก ออกชื่อ ออกทะเล ออกทุกข์ ออกลาย ออกลูก ออกหน้า ออกอากาศ ออกเสียง ออกแบบ

แม่ ภาษาแม่ เจ้าแม่ แม่คำ แม่งาน แม่ทัพ แม่นม แม่นะ แม่น้ำ แม่บท แม่พระ แม่พิมพ์ แม่ยาว

หัว ขนหัว ค่าหัว หัวงาน หัวดี หัวทะเล หัวทุ่ง หัวนม หัวมัน หัวร้อน หัวสูง หัวหนอง หัวหน้า

งาน คนงาน งานช้าง ตกงาน ติดงาน ทรงงาน ทำงาน นายงาน หัวงาน แม่งาน โรงงาน

กิน กินตัว กินน้ำ กินบุญ กินลม กินเมือง กินเลี้ยง กินเส้น กินใจ ของกิน ตีกิน หากิน เกาะกิน

อย่าง ตัวอย่าง แบบอย่าง

แข็ง ของแข็ง ขันแข็ง จุดแข็ง น้ำแข็ง มันแข็ง วันแข็ง แข็งขัน แข็งตัว แข็งใจ ใจแข็ง ไม้แข็ง

ลง ขาลง ตกลง ลงขัน ลงข่าว ลงชื่อ ลงตัว ลงนาม ลงมือ ลงยา ลงสี ลงแดง ลงโทษ

ยังต้องตรวจ · open questions

⚑ Auto-ingested: senses are listed in the RID's order and no EXTENDS chain has been asserted. Order the senses and file each compound under the one that motivates it to reach status 'mapped'.
⚑ Attested in this corpus: 0 manuscript titles, 121 item titles. Turn the useful ones into ATTESTED_IN edges.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ The Wiktionary bridge gave one English gloss for the whole word and the ingest copied it onto every sense. It has been moved to `bridge_en` at the word; the senses now show their RID Thai and await English of their own.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.