สืบทอดจากไทดั้งเดิม *m̩.pelᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เป็น, ลาว ເປັນ (เปัน), คำเมือง ᨸᩮ᩠ᨶ (เปน), ไทลื้อ ᦔᦲᧃ (ปีน), ไทดำ ꪹꪜꪸꪙ (เปย̂น), ไทขาว ꪜꪲꪙ, ไทใหญ่ ပဵၼ် (เปน), ไทใต้คง ᥙᥥᥢ (เปน), อาหม 𑜈𑜢𑜃𑜫 (บิน์), จ้วง baenz, แสก พั๊น, จ้วงแบบจั่วเจียง binz
คำเมือง · Northern: เปน ᨸᩮ᩠ᨶ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เป็นไป pen-pai | ดำเนินไป lit. are + go คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + เคลื่อนจากตัวผู้พูด V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นต้น pen-ton | เริ่มแรก, เป็นอันดับแรก, เป็นส่วนเบื้องต้น lit. are + trunk คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + ลำของต้นไม้ V+Nalso filed under ต้น head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นที่ pen-thi | มีที่อยู่เป็นหลักแหล่งแน่นอน lit. are + at คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + แหล่ง V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นใจ pen-chai | รู้กัน, สมรู้ร่วมคิด lit. are + heart คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และ V+Nalso filed under ใจ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นเจ้าของ pen-chao-khong | own; possess (หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล) lit. are + owner คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + ผู้มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นอาทิ pen-a-thi | เป็นต้น คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + ต้น ในคำว่า เป็นอาทิ V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นหนี้ pen-ni | owe ติดค้างเงิน คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + เงินที่ผู้หนึ่งติดค้างอยู่จะต้องใช V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นลม pen-lom | มีอาการวิงเวียนหน้ามืด บางคราวถึงกับหมดสติ lit. are + wind คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + ธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 ของร่าง V+Nalso filed under ลม head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นธรรม pen-tham | ถูกต้อง lit. are + dharma คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + คุณความดี V+Nalso filed under ธรรม head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| จำเป็น cham-pen | critical; essential ต้องเป็นอย่างนั้น, ต้องทำ, ขาดไม่ได้ lit. remember + are กำหนดไว้ในใจ + คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ V+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นต่อ pen-to | ได้เปรียบ lit. are + a คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + ชื่อแมลงขนาดกลางถึงขนาดใหญ่หลายวงศ V+Nalso filed under ต่อ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นกันเอง pen-kan-eng | friendly; affable มีความสนิทสนมคุ้นเคยกัน คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + เป็นพวกเดียวกัน V+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| เป็นความ pen-khwam | มีคดีพิพาทหรือฟ้องร้องกันในโรงศาล lit. are + -ness คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + เรื่อง V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand flips with ความเป็น — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| เป็นสุข pen-suk | มีความสุข lit. are + happiness คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + ความสบายกายสบายใจ V+Nalso filed under สุข head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นห่วง pen-huang | anxious กังวลถึง คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + เครื่องคล้อง V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| อยู่เป็น yu-pen | รู้จักกาละเทศะ, รู้จักประจบสอพลอ, ยอมเสียเกียรติหรือศักดิ์ศรี lit. dwell + are พัก + สามารถ V+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand flips with เป็นอยู่ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| แผลเป็น phlae-pen | scar แผลที่หายแล้ว แต่ยังมีรอยอยู่ เนื้อหนังที่แตกแยกออกเพราะเป็นโรคห + ยังมีชีวิตอยู่ N+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.20, next 0.03 probable · น่าจะใช่ |
| เงื่อนเป็น nguean-pen | เงื่อนที่ผูกแล้วแก้ง่าย lit. knot + are เชือกหรือเส้นด้ายเป็นต้นที่ผูกกันเ + ยังมีชีวิตอยู่ N+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| คำเป็น kham-pen | คำสระยาวที่ไม่มีตัวสะกด และคำในมาตรา กง กน กม เกย เกอว lit. word + are เสียงพูด + ยังมีชีวิตอยู่ N+Valso filed under คำ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| เป็นอยู่ pen-yu | สภาพความเป็นไป lit. are + dwell ยังมีชีวิตอยู่ + พัก V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand flips with อยู่เป็น — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| หน้าเป็น na-pen | อาการที่ทำหน้ายิ้มหรือหัวเราะอยู่เรื่อย ๆ lit. before + are ส่วนของศีรษะตั้งแต่หน้าผากลงมาจดคา + ยังมีชีวิตอยู่ N+Valso filed under หน้า head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| จับเป็น chap-pen | จับตัวมาให้ได้โดยไม่ทำให้ตาย lit. grab + are อาการที่ใช้มือแตะต้องสิ่งใดสิ่งหนึ + ยังมีชีวิตอยู่ V+Valso filed under จับ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เป็นกลาง pen-klang | ไม่เข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง lit. are + middle ประหนึ่ง + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง V+Nalso filed under กลาง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.12, next 0.03 probable · น่าจะใช่ |
| ทำเป็น tham-pen | แสร้งแสดง lit. do + are กระทำ + ประหนึ่ง V+Valso filed under ทำ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand standard · ทั่วไป |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| ความเป็น khwam-pen | คำอาการนามของ เป็น -ness + are เรื่อง + คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ N+Vflips with เป็นความ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing |
| ความจำเป็น khwam-cham-pen | คำอาการนามของ จำเป็น memory + are คำอาการนามของ จำ + คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ N+V |
| การเป็น kan-pen | คำอาการนามของ เป็น งาน + คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ N+V |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.