สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔɤtᴰ; ร่วมรากกับ อึด; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน อด หรือ อึด, ลาว ອົດ (อ็ด), ອຶດ (อึด), คำเมือง ᩋᩫ᩠ᨯ (อ็ด), ᩋᩧ᩠ᨷ (อึบ), เขิน ᩋᩫ᩠ᨯ (อ็ด) หรือ ᩋᩧ᩠ᨷ (อึบ), ไทลื้อ ᦷᦀᧆ (โอด) หรือ ᦀᦹᧇ (อืบ), ไทดำ ꪮꪳꪒ (อึด), ไทขาว ꪮꪳꪒ, ไทใหญ่ ဢိုပ်း (อึ๊ป), ไทใต้คง ᥟᥪᥙᥴ (อื๋ป), อาหม 𑜒𑜢𑜤𑜆𑜫 (อึป์); เทียบเขมร អត់ (อต̍)
คำเมือง · Northern: อ็ด ᩋᩫ᩠ᨯ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| อดกลั้น ot-klan | stick; suffer; patient ระงับอารมณ์ กลั้น + บังคับความรู้สึกหรือสิ่งที่อยู่ภาย V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
⚑ open question: Declared root: อด 'to restrain, to hold back'.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| อดอาหาร ot-a-han | fast (หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล) lit. to restrain + aid งดเว้น + ของกิน V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: wiktionary lists it as an example of this sense verified · ตรวจแล้ว |
| ออมอด om-ot | ประหยัด, กระเหม็ดกระแหม่, อดออม ก็ว่า เก็บหอมรอมริบ + งดเว้น V+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand flips with อดออม — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| อดออม ot-om | ประหยัด, กระเหม็ดกระแหม่, ออมอด ก็ว่า งดเว้น + เก็บหอมรอมริบ V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand flips with ออมอด — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| อดอยาก ot-yak | ไม่มีจะกิน, ขาดแคลนอาหาร, มีไม่พอกิน lit. to restrain + would ไม่มีอะไรกิน + ปรารถนา V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.33, next 0.23 probable · น่าจะใช่ |
| ศีลอด sin-ot | การถือบวชของชาวมุสลิม ไม่ดื่มไม่กินอะไรเลยตลอดเวลากลางวันตั้งแต่พระอาทิตย์ขึ้นจนถึงพระอาทิตย์ตกในเดือนเราะมะฎอน อันเป็นเดือนที่ 9 แห่งปีในศาสนาอิสลามนับแบบจันทรคติ ข้อบัญญัติทางพระพุทธศาสนาที่กำหนดก + ไม่มีอะไรกิน N+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| อดทน ot-thon | patient; lump; resist บึกบึน lit. to restrain + abide ทน + อดกลั้นได้ V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand standard · ทั่วไป |
⚑ open question: Declared root: an abbreviation of อุดรธานี.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| อดสู ot-su | ละอายใจ, อับอายมาก กลั้น + พวกคุณ V+PRON |
| พรอด phrot | เสียงดังอย่างเสียงของเหลวปนกับลมไหลออกจากช่องเล็ก ๆ หรือขึ้นมาจากเลนตม คำแสดงความปรารถนาให้ประสบสิ่งที่เป + กลั้น N+V |
| กรอด ka-rot | (นก~) ปรอด ผู้ทำ + กลั้น N+V |
| การกอด kan-kot | คำอาการนามของ กอด ผู้กระทำ + กลั้น N+V |
| หยอด yot | ใส่ลงหรือเทลงคราวละน้อย ๆ ม้า + กลั้น N+V |
| การออมอด kan-om-ot | คำอาการนามของ ออมอด คำอาการนามของ ออม + กลั้น N+V |
| คลอด khlot | deliver ออกลูก, ออกจากครรภ์, ราชาศัพท์ว่า ประสูติ คอ + กลั้น N+V |
| การอด kan-ot | คำอาการนามของ อด งาน + กลั้น N+V |
| เทอด thoet | รูปเลิกใช้ของ เทิด pour + to restrain ตะแคงหรือเอียงภาชนะเพื่อให้สิ่งที่ + กลั้น V+V |
| พลอด phlot | พูดจาอ่อนหวาน strength + to restrain กำลัง + กลั้น N+V |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.