สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋaːmᴬ⁴ (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦᩣ᩠ᨾ (งาม), เขิน ᨦᩣ᩠ᨾ (งาม), อีสาน งาม, ลาว ງາມ (งาม), ไทลื้อ ᦇᦱᧄ (งาม), ไทใหญ่ ငၢမ်း (ง๊าม), ไทใต้คง ᥒᥣᥛᥰ (ง๊าม), พ่าเก င︀ံ (งํ), อาหม 𑜂𑜪 (งํ), จ้วง ngam (งาม, “ถูกต้อง, ดังใจ”), จ้วงแบบจั่วเจียง ngamq (“ดี, ถูกใจ”)
คำเมือง · Northern: งาม ᨦᩣ᩠ᨾ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| งามไส้ ngam-sai | น่าขายหน้า ใช้เป็นคำประชด lit. aesthetic + intestine ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ + ส่วนของทางเดินอาหารต่อจากกระเพาะอา ADJ+Nalso filed under ไส้ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| งามงอน ngam-ngon | สวยงาม ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ + ส่วนปลายแห่งของบางอย่างที่เป็นรูปย ADJ+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| งามหน้า ngam-na | น่าขายหน้า ใช้เป็นคำประชด lit. aesthetic + before ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ + ส่วนของศีรษะตั้งแต่หน้าผากลงมาจดคา ADJ+Nalso filed under หน้า head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| งดงาม ngot-ngam | elegant สวย, งาม หยุดหรือเว้น คือ ไม่กระทำหรือไม่ดำ + ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ V+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| งามแงะ ngam-ngae | งามน่าดู ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ + งัดให้เผยอขึ้น ADJ+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| นางงาม nang-ngam | หญิงสาวที่ชนะการประกวดความงาม lit. Mrs + aesthetic ผู้หญิง + ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ N+ADJalso filed under นาง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| เกินงาม koen-ngam | มากไปจนหมดงาม lit. to exceed + aesthetic พ้น + ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ ADJ+ADJalso filed under เกิน head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| งอกงาม ngok-ngam | grow เจริญผลิดอกออกผล การเจริญจากเมล็ดออกมาเป็นต้นอ่อน + มีลักษณะสมบูรณ์ดี V+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
Used to build place names. Not listed as a sense by the RID, but 12 of this head's dictionary-attested compounds are place-name definitions (ชื่อตำบล / ชื่ออำเภอ / ชื่อเขต).
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| โป่งงาม pong-ngam | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย lit. swollen + ngam as an element in place names ลักษณะของสิ่งที่พองด้วยลมหรือแก๊ส + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under โป่ง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ท่างาม tha-ngam | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอวัดโบสถ์ จังหวัดพิษณุโลก lit. landing + ngam as an element in place names ฝั่งน้ำสำหรับขึ้นลงหรือจอดเรือ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under ท่า head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| สันทรายงาม san-sai-ngam | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ PROP+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ไทรงาม sai-ngam | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดกำแพงเพชร ชื่อไม้ต้นในสกุล Ficus วงศ์ Morace + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| โพนงาม phon-ngam | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอคำม่วง จังหวัด + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ PROP+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| สักงาม sak-ngam | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร lit. teak + ngam as an element in place names ชื่อไม้ต้นชนิด Tectona grandis L.f + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under สัก head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| นางาม na-ngam | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอมัญจาคีรี จังหวัดขอนแก่น lit. farm + ngam as an element in place names พื้นที่ราบทำเป็นคันกั้นน้ำเป็นแปลง + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under นา head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ดอยงาม doi-ngam | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย ภูเขา + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| งิ้วงาม ngio-ngam | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Bombax ceib + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| ผางาม pha-ngam | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเวียงชัย จังหวัดเชียงราย หินที่เขา + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| เสริมงาม soem-ngam | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดลำปาง lit. introduce + ngam as an element in place names เพิ่ม + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ V+ADJhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
| โคกงาม khok-ngam | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอบ้านฝาง จังหวัดขอนแก่น lit. mound + ngam as an element in place names ที่ดินที่นูนสูงขึ้นคล้ายเนิน แต่เต + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+ADJalso filed under โคก head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymqualityverified · ตรวจแล้ว |
attested in 47 of 5333 northern wats — A counted edge, re-derivable from wats_north.json. verified · ตรวจแล้ว
⚑ open question: This sense is NOT in the RID's own sense list. It is added on counted evidence — 12 place-name compounds — and which literal sense it grew out of has not been argued, so it carries no EXTENDS edge yet.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| การงอกงาม kan-ngok-ngam | คำอาการนามของ งอกงาม คำอาการนามของ งอก + ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ qualityN+ADJ |
| ความงาม khwam-ngam | beauty คำอาการนามของ งาม -ness + aesthetic เรื่อง + ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ qualityN+ADJ |
| ความสวยงาม khwam-suai-ngam | beauty คำอาการนามของ สวยงาม beauty + aesthetic คำอาการนามของ สวย + ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ qualityN+ADJ |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.