สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *naːŋᴬ⁴, จากไทดั้งเดิม *naːŋᴬ, จากจีนเก่า 娘 (OC *naŋ, “หญิงสาว”); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน นาง, ลาว ນາງ (นาง), คำเมือง ᨶᩣ᩠ᨦ (นาง), ไทลื้อ ᦓᦱᧂ (นาง), ไทดำ ꪙꪱꪉ (นาง), ไทใหญ่ ၼၢင်း (น๊าง), ไทใต้คง ᥘᥣᥒᥰ (ล๊าง) หรือ ᥢᥣᥒᥰ (น๊าง), อ่ายตน ꩫ︀င︀် (นง์), อาหม 𑜃𑜂𑜫 (นง์); ร่วมเชื้อสายผ่านภาษาจีนเก่า: เขมรเก่า នាង (นาง), nâ, nõ, เขมร នាង (นาง), เวียดนาม nàng (หนั่ง), พม่า နန်း (นน์:)
คำเมือง · Northern: นาง ᨶᩣ᩠ᨦ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| นางบำเรอ nang-bam-roe | หญิงที่ปรนเปรอเฉพาะชายคนใดคนหนึ่งในทางกามารมณ์โดยมิได้อยู่ในฐานะภรรยา ผู้หญิง + ปรนนิบัติให้เป็นที่ชอบใจ N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: wiktionary lists it as an example of this sense verified · ตรวจแล้ว |
| นางฟ้า nang-fa | นางในเทพนิยายที่ถือว่าอยู่บนสวรรค์, เทวดาผู้หญิง lit. Mrs + sky N+Nalso filed under ฟ้า head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| นางเอก nang-ek | lead ตัวเอกฝ่ายหญิงในนวนิยาย ละคร หรือภาพยนตร์เป็นต้น lit. Mrs + one ผู้หญิง + หนึ่ง also filed under เอก head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| นางรำ nang-ram | courtesan หญิงผู้แสดงการร่ายรำ lit. Mrs + dance ผู้หญิง + ผงเยื่อหรือละอองเมล็ดข้าวสาร N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ขมิ้นนาง kha–min–nang | กระดูกอึ่ง (1.1), ชื่อไม้พุ่มชนิด Dendrolobium triangulare ในวงศ์ Leguminosae lit. turmeric + Mrs ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Curcuma longa ใน + ผู้หญิง N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กบนาง kop-nang | กบไสไม้ที่ใช้แต่งผิวไม้หลังจากที่ไสด้วยกบอย่างหยาบ ๆ มาแล้ว ทำให้ผิวไม้เรียบยิ่งขึ้น lit. frog + Mrs เรียกคำหรือพยางค์ที่มีตัว บ ป พ ฟ + ผู้หญิง N+Nalso filed under กบ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| นางใน nang-nai | นางพนักงานฝ่ายใน lit. Mrs + in ผู้หญิง + ตรงกันข้ามกับ นอก N+PREPalso filed under ใน head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ย่านาง ya-nang | (แม่~) ผีผู้หญิงประจำรักษาเรือตามความเชื่อ, ปัจจุบันขยายไปถึงรถยนต์และเครื่องบินด้วย lit. gram + Mrs แม่ของพ่อ + ผู้หญิง N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| นางแบบ nang-baep | model; fashion model ผู้หญิงที่แสดงแบบเสื้อหรือเครื่องประดับเป็นต้น lit. Mrs + model ผู้หญิง + สิ่งที่กำหนดให้ถือเป็นหลักหรือเป็น N+Nalso filed under แบบ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ขุนนาง khun-nang | aristocrat; lord ลูกขุน, ข้าราชการฝ่ายทหารและพลเรือน แบ่งเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่มีศักดินาตั้งแต่ 400 ขึ้นไป และข้าราชการชั้นผู้น้อยมีศักดินาต่ำกว่า 400 ผู้เป็นใหญ่ + ผู้หญิง N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| นิ้วนาง nio-nang | นิ้วที่ 4 นับแต่หัวแม่มือ lit. finger + Mrs ส่วนสุดของมือหรือเท้า แยกออกเป็น 5 + ผู้หญิง N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| นางงาม nang-ngam | หญิงสาวที่ชนะการประกวดความงาม lit. Mrs + aesthetic ผู้หญิง + ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพ N+ADJalso filed under งาม head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
⚑ open question: Declared root: นาง 'woman'.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| นางสาว nang-sao | miss; Miss คำนำหน้าชื่อหญิงที่มีอายุตั้งแต่ 15 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป และยังไม่ได้จดทะเบียนสมรส แต่หญิงซึ่งจดทะเบียนสมรสแล้วหรือหญิงซึ่งเป็นหม้าย ก็มีสิทธิใช้คำนำหน้าชื่อว่า นางสาว ได้, ย่อว่า น.ส. lit. Mrs + maid คำนำหน้าชื่อหญิงซึ่งจดทะเบียนสมรส + หญิงที่มีอายุพ้นวัยเด็ก นับตามความ N+Nalso filed under สาว head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: the sense gloss names this compound entityverified · ตรวจแล้ว |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| นางเลิ้ง nangleing | (คำสุภาพ) อีเลิ้ง ใช้แทนคำว่า อี ที่เป็นพยางค์ต้นของ + ใหญ่ N+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| นางเก้ง nang-keng | อีเก้ง ใช้แทนคำว่า อี ที่เป็นพยางค์ต้นของ + ชื่อสัตว์เคี้ยวเอื้องในวงศ์กวาง N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ขานาง kha-nang | ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Homalium tomentosum (Vent.) Benth. ในวงศ์ Flacourtiaceae ดอกเล็ก สีเหลืองอ่อน กลิ่นเหม็น lit. leg + Mrs อวัยวะของมนุษย์หรือสัตว์ที่ยื่นจาก + ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี 16 ดวง N+Nalso filed under ขา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| นางแล nang-lae | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี 16 ดวง + ดู N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense verified · ตรวจแล้ว |
| บางนาง bang-nang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอพานทอง จังหวัดชลบุรี lit. thin + Mrs ทางน้ำเล็ก ๆ + ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี 16 ดวง N+Nalso filed under บาง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| อ่าวนาง ao-nang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกระบี่ จังหวัดกระบี่ lit. bay + Mrs ส่วนของมหาสมุทร ทะเล หรือทะเลสาบ ท + ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี 16 ดวง N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| นางรอง than-to | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดบุรีรัมย์ lit. Mrs + deputy ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี 16 ดวง + รับรวมของเหลวหรือสิ่งอื่นที่ไหลตกล N+Valso filed under รอง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense verified · ตรวจแล้ว |
| หมอนนาง mon-nang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี lit. pillow + Mrs เครื่องสำหรับหนุนศีรษะหรือหนุนสิ่ง + ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี 16 ดวง N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| นางแอ่น nang-aen | ชื่อนกขนาดเล็กในวงศ์ Apodidae, Hemiprocnidae, Hirundinidae และ Artamidae ตัวสีน้ำตาลหรือดำ ปลายปีกแหลม ใช้เวลาส่วนใหญ่บินโฉบแมลง มักอยู่รวมกันเป็นฝูง มีหลายชนิด ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี 16 ดวง + ทำให้โค้งหรือนูนจากแนวหรือระดับ N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense verified · ตรวจแล้ว |
| นางเกล็ด nangkelt | ชื่อปลาน้ำจืดชนิด Thynnichthys thynnoides ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) ลำตัวเพรียวแบนข้างเล็กน้อย ปากเล็กอยู่ปลายสุดของหัว ไม่มีหนวด เกล็ดเล็กเฉพาะบนเส้นข้างตัวมี 58–65 เกล็ด พื้นลำตัวสีเงินเป็นประกาย พบทั่วไปแต่มีชุกชุ ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์เรวดี มี 16 ดวง + ส่วนที่เป็นแผ่น ๆ ซ้อนเหลื่อมกันห่ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense entityverified · ตรวจแล้ว |
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
⚑ open question: Declared root: ปลานาง in the reading 'red' — obscure, and its relation to the woman word is not established here.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| นมนาง nom-nang | คำพ้องความของ วิสรรชนีย์ milk + Mrs ส่วนของร่างกาย อยู่บริเวณหน้าอก มี + ผู้หญิง entityN+N |
| นางรม nang-rom | ชื่อหอยทะเลกาบคู่หลายชนิดในวงศ์ Ostreidae รูปร่างค่อนข้างกลมหรือยาวรี มีสีต่าง ๆ กัน ส่วนใหญ่เป็นสีเทา เปลือกด้านล่างโค้งเล็กน้อย ยึดติดกับวัสดุที่เกา Mrs + to smoke ผู้หญิง + อบด้วยควันหรือไอไฟ N+V |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.