ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ នគរ (นคร) (เขมรเก่าปรากฏครั้งประมาณปี ค.ศ. 878-977), จากสันสกฤต नगर (นคร)
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| นครรัฐ na-khon-rat | city-state เมืองที่ปกครองตนเองเป็นอิสระ lit. city + sovereign state เมืองใหญ่ + แคว้น N+Nalso filed under รัฐ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.20 entityprobable · น่าจะใช่ |
| เทศบาลนคร thet-sa-ban-na-khon | องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของเมืองขนาดใหญ่ที่มีประชากรเกิน 50,000 คน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบหนึ่ + เมืองใหญ่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.11 entityprobable · น่าจะใช่ |
| พระนคร phra-na-khon | เมืองหลวง, เมืองใหญ่ lit. the honorific prefix phra + city คำใช้แทนชื่อเรียกภิกษุสงฆ์และภิกษุ + เมืองใหญ่ N+Nalso filed under พระ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.33 entityprobable · น่าจะใช่ |
| นครหลวง na-khon-luang | เมืองหลวง lit. city + royal เมืองใหญ่ + ที่เป็นของพระเจ้าแผ่นดิน N+ADJalso filed under หลวง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.18 qualityprobable · น่าจะใช่ |
| นครบาล nkhrbal | ผู้มีหน้าที่ในการปกครอง lit. city + to guard เมืองใหญ่ + เลี้ยง N+Valso filed under บาล head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
Used to build place names. Not listed as a sense by the RID, but 8 of this head's dictionary-attested compounds are place-name definitions (ชื่อตำบล / ชื่ออำเภอ / ชื่อเขต).
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| นครชุม na-khon-chum | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร lit. na-khon as an element in place names + abound ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + มารวมกัน N+Valso filed under ชุม head-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 2: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymverified · ตรวจแล้ว |
| นครไทย na-khon-thai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดพิษณุโลก lit. na-khon as an element in place names + Thai ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ประเทศ ใน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ N+PROPalso filed under ไทย head-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 2: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymverified · ตรวจแล้ว |
| โกสัมพีนคร ko-sam-phi-na-khon | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดกำแพงเพชร ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอโกสัมพีนคร จัง + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ PROP+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 2: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymverified · ตรวจแล้ว |
| สิงหนคร sing-ha-na-khon | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดสงขลา สิงโต + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 2: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| ศรีนคร si-na-khon | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดสุโขทัย lit. splendour + na-khon as an element in place names มิ่ง + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under ศรี head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 2: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityflips with นครศรี — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing verified · ตรวจแล้ว |
| เทพนคร thep-na-khon | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร lit. god + na-khon as an element in place names เทวดา + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under เทพ head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 2: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| วัฒนานคร wat-tha-na-na-khon | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดสระแก้ว ความเจริญ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 2: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| เรณูนคร re-nu-na-khon | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดนครพนม ละออง + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 2: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| นครนายก na-khon-na-yok | (จังหวัด~) ชื่อจังหวัดในภาคกลางของประเทศไทย ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ผู้นำ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| นครพนม na-khon-pha-nom | (จังหวัด~) ชื่อจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ภูเขา N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| นครสวรรค์ na-khon-sa-wan | (จังหวัด~) ชื่อจังหวัดในภาคกลางของประเทศไทย lit. na-khon as an element in place names + heaven ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + โลกของเทวดา N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| นครปฐม na-khon-pa-thom | (จังหวัด~) ชื่อจังหวัดในภาคกลางของประเทศไทย ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ประถม N+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| นครศรี na-khon-si | รูปตัดทอนของ นครศรีธรรมราช lit. na-khon as an element in place names + splendour ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + มิ่ง N+Nalso filed under ศรี head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entityflips with ศรีนคร — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
attested in 2 of 5333 northern wats — A counted edge, re-derivable from wats_north.json. verified · ตรวจแล้ว
⚑ open question: This sense is NOT in the RID's own sense list. It is added on counted evidence — 8 place-name compounds — and which literal sense it grew out of has not been argued, so it carries no EXTENDS edge yet.
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.