สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *mɯːᴬ⁴, จากไทดั้งเดิม *mwɯːᴬ ร่วมเชื้อสายกับอีสาน มือ, ลาว ມື (มื), คำเมือง ᨾᩨ (มื), ไทลื้อ ᦙᦹ (มื), ไทดำ ꪣꪳ (มึ), ไทขาว ꪝꪳ, ไทใหญ่ မိုဝ်း (มึ๊ว), พ่าเก မ︀ိုဝ︀် (มึว์), อ่ายตน မ︀ိုဝ︀် (มึว์), ไทใต้คง ᥛᥪᥰ (มื๊), อาหม 𑜉𑜢𑜤𑜈𑜫 (มึว์), ตั่ย mừ, จ้วง fwngz, ปู้อี fengz, แสก มื๊อ, จ้วงแบบจั่วเจียง mwz (ดูเพิ่มที่จ้วง mwz) เทียบสุ่ย myal, เบดั้งเดิม *məːᴬ², ไหลดั้งเดิม *C-mɯː จากรูปร่างของผลส้มชนิดนี้ที่คล้ายนิ้วมือ
คำเมือง · Northern: มื ᨾᩨ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ลายมือ lai-mue | รอยเส้นที่ฝ่ามือและนิ้ว lit. design + hand รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nalso filed under ลาย head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.19, next 0.10 entityprobable · น่าจะใช่ |
| ฟายมือ fai-mue | เต็มอุ้งมือ เอาอุ้งมือตัก + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| กำมือ kam-mue | มือที่กำเข้า lit. to close the hand + hand งอนิ้วมือทั้ง 4 ให้จดอุ้งมือ + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา V+Nalso filed under กำ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เงื้อมมือ ngueam-mue | อำนาจที่ครอบงำจะไม่ให้หลุดพ้นไปได้ สิ่งที่สูงยื่นง้ำออกมา + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| รับมือ rap-mue | meet ต่อต้าน, กำราบ lit. accept + hand ยื่นมือออกถือเอาสิ่งของที่ผู้อื่นส + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา V+Nalso filed under รับ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| คู่มือ khu-mue | ใช้ประโยชน์ได้เหมาะใจ, สำหรับประจำตัว lit. even + hand จำนวนที่หารด้วย 2 ลงตัว + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nalso filed under คู่ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ร่วมมือ ruam-mue | cooperate พร้อมใจช่วยกัน มีส่วนรวมอยู่ด้วยกัน + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ขี้มือ khi-mue | เหงื่อไคลหรือสิ่งสกปรกที่ติดอยู่ตามมือทั้งที่มองเห็นและมองไม่เห็น lit. crap + hand กิริยาที่ถ่ายกากอาหารออกทางทวารหนั + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา V+Nalso filed under ขี้ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| น้ำมือ nam-mue | มือของตัวแท้ ๆ lit. water + hand สารประกอบซึ่งมีองค์ประกอบเป็นธาตุไ + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nalso filed under น้ำ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| มือสะอาด mue-sa-at | มีความประพฤติดี, มีความซื่อสัตย์สุจริตไม่คดโกงหรือฉ้อราษฎร์บังหลวง lit. hand + clean อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา + ไม่สกปรก N+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| แก้มือ kae-mue | ขอสู้ใหม่ lit. cowrie shell used to burnish cloth + hand ชื่อเบี้ยตัวโต ๆ สำหรับขัดผ้านุ่งใ + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nalso filed under แก้ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ภาษามือ pha-sa-mue | การใช้กิริยาของมือแสดงความหมายต่าง ๆ ตามกำหนดของการศึกษาของผู้บกพร่องทางการได้ยิน lit. language + hand ถ้อยคำที่ใช้พูดหรือเขียนเพื่อสื่อค + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nalso filed under ภาษา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ถุงมือ thung-mue | glove เครื่องสวมมือทำจากวัสดุต่าง ๆ เช่น ไหม ผ้า หนังสัตว์ ยาง เป็นต้น มีช่องเล็กให้นิ้วแต่ละนิ้วสอดลงไปได้ ใช้เพื่อป้องกันความหนาวเย็น หรือเพื่อประโยชน์อย่างอื่น lit. bag + hand เครื่องใช้สำหรับใส่สิ่งของ ทำด้วยผ + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กุญแจมือ kun-chae-mue | braces ห่วงเหล็กมีกุญแจไข สำหรับเจ้าหน้าที่ใช้ใส่ข้อมือผู้ต้องหา lit. key + hand เครื่องสำหรับใส่ประตูหน้าต่างเป็นต + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| มือเปล่า mue-plao | มือที่ไม่ได้ถืออาวุธ อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา + ไม่มีอะไรนอกจากตัวของมันเองที่อ้าง N+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| กระพุ่มมือ kra-phum-mue | พนมมือ ลักษณะของสิ่งที่เป็นพุ่มยอดแหลมอย่ + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กระแบะมือ krabaeamue | ขนาดเท่าฝ่ามือ แผ่น + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| มือฝรั่ง mue-fa-rang | เท้า lit. hand + farang อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา + ชนชาติผิวขาว N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ลงมือ long-mue | begin เริ่มทำ, ตั้งต้นทำ lit. drop + hand ไปสู่เบื้องต่ำหรือไปสู่เบื้องที่ถื + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา V+Nalso filed under ลง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ข้อมือ kho-mue | wrist ข้อต่อระหว่างมือและแขน ส่วนที่อยู่ระหว่างปล้องของไม้ไผ่หร + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ไม้มือ mai-mue | มือที่เคลื่อนไหว lit. wood + hand คำรวมเรียกพืชทั่วไป โดยปรกติมีราก + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nalso filed under ไม้ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| มือถือ mue-thue | โทรศัพท์มือถือ, โทรศัพท์เคลื่อนที่ lit. hand + hold อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา + เอาไว้ในมือ N+Valso filed under ถือ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| หลุดมือ lut-mue | หลุดไปจากมือ lit. escape + hand ออกจากที่ที่ติดอยู่ + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ระเบิดมือ ra-boet-mue | pineapple ลูกระเบิดขนาดเล็กที่บรรจุดินระเบิดอย่างแรง ใช้ขว้างให้เกิดการระเบิด lit. bomb + hand ปะทุแตกออกไป + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เต็มมือ tem-mue | มากจนเกือบล้นมือ, บางทีก็ใช้ว่า เต็มไม้เต็มมือ lit. full + hand มีสิ่งใดสิ่งหนึ่งบรรจุอยู่จนไม่มีท + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา ADJ+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ฝีมือ fi-mue | form; craft ความเชี่ยวชาญในการใช้มืออย่างมีศิลปะ lit. abscess + hand โรคจำพวกหนึ่ง เป็นต่อมบวมขึ้นกลัดห + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เครื่องมือ khrueang-mue | measure; tool สิ่งของสำหรับใช้ในการประดิษฐ์ สร้าง หรือทำ lit. device + hand สิ่ง + เรียกสิ่งหรืออุปกรณ์บางชนิดที่มีรู N+Nalso filed under เครื่อง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เจ้ามือ chao-mue | ผู้ตั้งต้นในวงการพนันเช่นวงไพ่ lit. thou + hand ผู้เป็นใหญ่ + เรียกผู้ร่วมเล่นการพนันบางอย่างหรื N+Nalso filed under เจ้า head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.15, next 0.04 entityprobable · น่าจะใช่ |
| มือสอง mue-song | secondhand เพชฌฆาตที่ลงดาบประหารชีวิตนักโทษเป็นคนที่ 2 lit. hand + two เรียกผู้ร่วมเล่นการพนันบางอย่างหรื + จำนวนหนึ่งบวกหนึ่ง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| มือปราบ mue-prap | ผู้ที่มีความสามารถในการปราบปรามผู้ร้าย ใช้ประกอบหน้าชื่อเครื่องดนตรีที่ใช + ทำให้ราบ N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6: gloss similarity 0.17, next 0.08 probable · น่าจะใช่ |
| มือใหม่ mue-mai | rookie ยังไม่มีความชำนาญ lit. hand + again ใช้ประกอบหน้าชื่อเครื่องดนตรีที่ใช + เพิ่งมี N+ADJalso filed under ใหม่ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6: gloss similarity 0.16, next 0.03 probable · น่าจะใช่ |
| มือปืน mue-puen | gunman ผู้ที่พกพาอาวุธปืนคอยคุ้มกันผู้มีอิทธิพลหรือบุคคลสำคัญเป็นต้น lit. hand + gun ใช้ประกอบหน้าชื่อเครื่องดนตรีที่ใช + อาวุธสำหรับยิงให้ลูกออกจากลำกล้องด N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| มือมืด mue-muet | ผู้ที่ลอบทำความผิดอย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งเหลือรู้เหลือเห็นว่าเป็นใคร lit. hand + dark ใช้ประกอบหน้าชื่อเครื่องดนตรีที่ใช + ขาดแสงสว่าง N+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand standard · ทั่วไป |
| มือมีด mue-mit | ผู้ที่ฆ่าเขาตายด้วยมีด lit. hand + knife ใช้ประกอบหน้าชื่อเครื่องดนตรีที่ใช + เครื่องใช้สำหรับฟัน ผ่า จัก เหลา เ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ลูกมือ luk-mue | ผู้ทำการตามคำแนะนำของหัวหน้า lit. child + hand ผู้มีกำเนิดจากพ่อแม่ หรือโดยปริยาย + ใช้ประกอบหน้าชื่อเครื่องดนตรีที่ใช N+Nalso filed under ลูก head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand entitystandard · ทั่วไป |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| การลงมือ kan-long-mue | คำอาการนามของ ลงมือ nominalisation of ลง + hand คำอาการนามของ ลง + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา entityN+N |
| การแก้มือ kan-kae-mue | คำอาการนามของ แก้มือ คำอาการนามของ แก้ + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา entityN+N |
| การหลุดมือ kan-lut-mue | คำอาการนามของ หลุดมือ คำอาการนามของ หลุด + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา entityN+N |
| การร่วมมือ kan-ruam-mue | คำอาการนามของ ร่วมมือ คำอาการนามของ ร่วม + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา entityN+N |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.