สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *laːjᴬ⁴; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩣ᩠ᨿ (ลาย), ลาว ລາຍ (ลาย), ไทลื้อ ᦟᦻ (ลาย), ไทดำ ꪩꪱꪥ (ลาย), ไทใหญ่ လၢႆး (ล๊าย), ไทใต้คง ᥘᥣᥭᥰ (ล๊าย), พ่าเก လ︀ႝ (ลย์), อาหม 𑜎𑜩 (ลย์)
คำเมือง · Northern: ลาย ᩃᩣ᩠ᨿ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ออกลาย ok-lai | เริ่มแสดงความไม่ดีให้ปรากฏหลังจากที่แสร้งทำดีมาแล้ว lit. tear + design คำนำหน้าบรรดาศักดิ์ + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก N+Nalso filed under ออก head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ลายเส้น laysen | รูปภาพที่เขียนขึ้นด้วยเส้นดินสอหรือเส้นปากกา จะเป็นสีหรือขาวดำก็ได้ lit. design + mark รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก + สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ N+Nalso filed under เส้น head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ลายน้ำ lai-nam | ลวดลายหรือภาพในเนื้อกระดาษที่ทำขึ้นพร้อม ๆ กับกระดาษจะมองเห็นได้ชัดเมื่อยกกระดาษนั้นขึ้นส่องกับแสงสว่าง lit. design + water รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก + สารประกอบซึ่งมีองค์ประกอบเป็นธาตุไ N+Nalso filed under น้ำ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entityflips with น้ำลาย — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| ลายมือ lai-mue | รอยเส้นที่ฝ่ามือและนิ้ว lit. design + hand รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก + อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายอยู่ต่อจา N+Nalso filed under มือ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ไว้ลาย wai-lai | แสดงความกล้าหาญหรือความสามารถอันเป็นลักษณะพิเศษของตนฝากไว้ให้ประจักษ์แก่ผู้อื่น เก็บเข้าที่ + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ลายลักษณ์ lai-lak | ตัวหนังสือ, เครื่องหมายเป็นรูปต่าง ๆ เช่น ตัวอักษรอียิปต์โบราณ รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก + สมบัติเฉพาะตัว N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ลายเซ็น lai-sen | autograph; signature ลายมือชื่อ รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก + นิกายหนึ่งในพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน N+PROPhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| เกี้ยวลาย keiywlay | ผ้าคาดพุงที่มีลาย (บางทีเข้าใจกันว่าเป็นผ้านุ่งอย่างหนึ่ง) เครื่องประดับลักษณะเป็นวงคล้ายพวงม + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ลายสือ lai-sue | ตัวหนังสือ รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก + ตัวอักษร N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ลายแทง lai-thaeng | ข้อความที่เป็นปริศนาแฝงคำตอบชี้แหล่งขุมทรัพย์ lit. design + stab รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก + เอาของแหลมทิ่มหรือปักเข้าไป N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ลวดลาย luat-lai | pattern ลายต่าง ๆ ที่เขียนหรือแกะสลัก lit. wire + design สิ่งที่ทำเป็นเส้นยาว ๆ + กรรมวิธีประดิษฐ์สิ่งต่าง ๆ ให้เป็น N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: the sense gloss names this compound entityverified · ตรวจแล้ว |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ม้าลาย ma-lai | zebra สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมชนิดหนึ่งในสกุล Equus เป็นสัตว์ป่า ออกลูกเป็นตัว lit. horse + design ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Equus + เป็นแนวยาว ๆ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ตาลาย ta-lai | อาการที่มองเห็นอะไรไม่ชัดพร่าลายไปหมด lit. eye + design พ่อของแม่ + เป็นจุด ๆ เป็นแต้ม ๆ เป็นดวง ๆ หรื N+Nalso filed under ตา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 7 by hand entitystandard · ทั่วไป |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| การกลาย kan-klai | คำอาการนามของ กลาย ผู้กระทำ + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก entityN+N |
| บัวลาย bua-lai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดนครราชสีมา lotus + design ชื่อเรียกไม้น้ำหลายชนิดหลายสกุลในว + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก entityN+N |
| ปีกลาย pi-klai | ปีที่แล้ว, ปีก่อน wing + design อวัยวะสำหรับบินของนกหรือแมลงเป็นต้ + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก entityN+N |
| การละลาย kan-la-lai | คำอาการนามของ ละลาย คำอาการนามของ ละ + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก entityN+N |
| ความลาย khwam-lai | คำอาการนามของ ลาย -ness + design เรื่อง + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก entityN+N |
| การไว้ลาย kan-wai-lai | คำอาการนามของ ไว้ลาย คำอาการนามของ ไว้ + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก entityN+N |
| ทำลาย tham-lai | destroy; raze; defeat อาการที่ทำให้สิ่งซึ่งเป็นกลุ่มก้อนแตกหักหรือพังกระจัดกระจาย, ทำให้พัง do + design กระทำ + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก V+N |
| การทำลาย kan-tham-lai | hurt; destruction คำอาการนามของ ทำลาย doing + design คำอาการนามของ ทำ + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก entityN+N |
| น้ำลาย nam-lai | น้ำย่อยจากต่อมน้ำลายในปาก มีสารช่วยย่อยอาหารจำพวกแป้ง water + design สารประกอบซึ่งมีองค์ประกอบเป็นธาตุไ + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก entityN+Nflips with ลายน้ำ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing |
| ละลาย la-lai | melt; dissolve อาการที่ของแข็งเปลี่ยนสภาพเป็นของเหลวด้วยความร้อน to leave + design แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้อง + รูปแบบทางทัศนศิลป์ประเภทหนึ่ง ประก V+N |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.