สืบทอดจากไทดั้งเดิม *klaːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩖᩣ᩠ᨦ (กลาง), ลาว ກາງ (กาง), ไทลื้อ ᦂᦱᧂ (กาง), ไทขาว ꪀꪱꪉ, ไทใหญ่ ၵၢင် (กาง), ไทใต้คง ᥐᥣᥒ (กาง), อาหม 𑜀𑜂𑜫 (กง์) หรือ 𑜀𑜝𑜂𑜫 (กฺลง์), ปักษ์ใต้ กล๋าง, จ้วง gyang, จ้วงแบบจั่วเจียง gyang
คำเมือง · Northern: กลาง ᨠᩖᩣ᩠ᨦ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เป็นกลาง pen-klang | ไม่เข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง lit. are + middle คำกริยาสำหรับแสดงความสัมพันธ์ระหว่ + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง V+Nalso filed under เป็น head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.20, next 0.00 probable · น่าจะใช่ |
| ปานกลาง pan-klang | ขนาดกลาง, ไม่มากไม่น้อย, พอสมควร, อยู่ระหว่างที่สุด 2 ฝ่าย เช่น ระหว่างสูงกับต่ำ ใหญ่กับเล็ก มากกับน้อย ฉลาดกับโง่ lit. mark + middle รอยสีแดงหรือสีดำเป็นต้นที่เกิดเป็น + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ศูนย์กลาง sun-klang | (จุด~) จุดที่อยู่ตรงใจกลางของวงกลมหรือวงรี ซึ่งเป็นจุดกึ่งกลางของคอร์ดทุกเส้นที่ผ่านจุดนั้น, จุดรวม lit. zero + middle ว่างเปล่า + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง ADJ+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| สมัยกลาง sa-mai-klang | ช่วงเวลาของประวัติศาสตร์ยุโรปส่วนใหญ่ ในคริสต์ศตวรรษที่ 5-15 คือตั้งแต่การล่มสลายของจักรวรรดิโรมันตะวันตก (เรียกว่าสมัยโบราณ) จนถึงสมัยใหม่ช่วงต้น หรือสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา lit. period + middle เวลา + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คนกลาง khon-klang | comprador ผู้ถือเป็นกลางไม่เข้าข้างฝ่ายโน้นฝ่ายนี้ในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น lit. stir + middle มนุษย์ คือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง N+Nalso filed under คน head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entityflips with กลางคน — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| เดินสายกลาง deinsayklang | abstemious ความพอดีพอเหมาะ ติดสายไฟฟ้าหรือสายโทรเลขโทรศัพท์เป + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| กลางคน klang-khon | มีอายุพ้นวัยหนุ่มสาว แต่ยังไม่แก่ lit. middle + stir ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง + มนุษย์ คือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด N+Nalso filed under คน head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entityflips with คนกลาง — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| จีนกลาง chin-klang | ภาษาจีนที่เป็นภาษามาตรฐานและภาษาราชการของประเทศจีนPROP+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| ตัวกลาง tua-klang | สิ่งที่แสงหรือเสียงหรือคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าต้องเคลื่อนที่ผ่าน lit. form + middle รูป + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง N+Nalso filed under ตัว head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| อักษรกลาง ak-son-klang | พยัญชนะที่คำเป็นมีพื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ ผันได้ครบ 4 รูป 5 เสียง มีรูปวรรณยุกต์กับเสียงวรรณยุกต์ตรงกัน เช่น กา ก่า ก้า ก๊า ก๋า คำตายมีพื้นเสียงเป็นเสียงเอก ผันได้ 4 เสียง มี 3 รูป คือ พื้นเสียงเป็นเสียงเอก ผันด้วยวรรณยุ lit. letter + middle ตัวหนังสือ + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กึ่งกลาง kueng-klang | ใจกลาง lit. half + middle ครึ่งหนึ่ง + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง ADJ+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| นิ้วกลาง nio-klang | นิ้วที่ 3 นับแต่หัวแม่มือ lit. finger + middle ส่วนสุดของมือหรือเท้า แยกออกเป็น 5 + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ใจกลาง chai-klang | centre; center; nucleus ศูนย์กลาง lit. heart + middle สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และ + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง N+Nalso filed under ใจ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ช้อนกลาง chon-klang | ช้อนที่วางอยู่ในจานกับข้าว สำหรับตักกับข้าวมาใส่จานของตน lit. spoon + middle เครื่องใช้สำหรับตักของกิน มีด้ามจั + ที่รวม N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ภาษากลาง pha-sa-klang | ภาษาสามัญที่ใช้สื่อสารระหว่างผู้คนที่มีภูมิหลังต่างกัน (เช่น ต่างเผ่า ต่างชาติพันธุ์ ต่างประเทศ) มักจะเป็นรูปแบบพื้นฐานของคำพูดที่มีไวยากรณ์อย่างง่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ภาษาที่ไม่ใช่ภาษาแรกของผู้พูด, ภาษากลางอาจใช้เฉพาะใน lit. language + middle ถ้อยคำที่ใช้พูดหรือเขียนเพื่อสื่อค + ที่รวม N+Nalso filed under ภาษา head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ศาลากลาง sa-la-klang | อาคารที่ใช้เป็นที่ทำการของจังหวัด อาคารทรงไทย ปล่อยโถง ไม่กั้นฝา ใช้ + ที่รวม N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กองกลาง kong-klang | pool สิ่งที่กันไว้เป็นส่วนรวม หรือเป็นสาธารณะ lit. desk + middle ทำให้รวมสุมกันไว้ + ที่รวม V+Nalso filed under กอง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand standard · ทั่วไป |
| ของกลาง khong-klang | ของที่ใช้ร่วมกัน lit. by + middle สิ่งต่าง ๆ + ที่รวม N+Nalso filed under ของ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| กลางแปลง klang-plaeng | ที่แสดงหรือเล่นเป็นต้นในที่แจ้ง ในที่หรือเวลาระหว่าง + ที่โล่งแห่งหนึ่ง ๆ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.19, next 0.07 entityprobable · น่าจะใช่ |
| กลางคัน klang-khan | ในระหว่างเหตุการณ์, ในระหว่างที่ยังไม่เสร็จ ในที่หรือเวลาระหว่าง + สิ่งที่มีลักษณะยาวทำด้วยไม้เป็นต้น N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.16, next 0.05 entityprobable · น่าจะใช่ |
| กลางเดือน klang-duean | วันเพ็ญ lit. middle + month N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กลางคืน klang-khuen | night ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง lit. middle + back ในที่หรือเวลาระหว่าง + ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กลางหาว klang-hao | กลางแจ้ง, นอกชายคา lit. middle + yawn ในที่หรือเวลาระหว่าง + ที่แจ้ง N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กลางแจ้ง klang-chaeng | นอกร่มไม้ชายคา lit. middle + inform ในที่หรือเวลาระหว่าง + แสดงให้รู้ N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| กลางวัน klang-wan | midday; daylight ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำค่ำ lit. middle + day ในที่หรือเวลาระหว่าง + ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่ง N+Nalso filed under วัน head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กลางค่ำ klang-kham | เวลากลางคืน, ใช้เข้าคู่กับคำ กลางคืน เป็น กลางค่ำกลางคืน lit. middle + late ในที่หรือเวลาระหว่าง + เรียกวันตามจันทรคติ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กลางทะเล klang-tha-le | ไม่เข้าท่า, ไม่มีจุดหมาย, ไม่เป็นไปตามประสงค์ lit. middle + sea ในที่หรือเวลาระหว่าง + ห้วงน้ำเค็มที่เวิ้งว้างกว้างใหญ่ แ N+Nalso filed under ทะเล head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
Used to build place names. Not listed as a sense by the RID, but 12 of this head's dictionary-attested compounds are place-name definitions (ชื่อตำบล / ชื่ออำเภอ / ชื่อเขต). Strongly northern: 63 of the 5333 wats in the northern registry carry it, and 36 entries of the segmentation dictionary.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เชียงกลาง chiang-klang | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดน่าน คำเรียกเมืองทางภาคพายัพและเหนือขึ้ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| บ้านกลาง ban-klang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภออ่าวลึก จังหวัดกระบี่ lit. home + klang as an element in place names ที่อยู่อาศัย + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under บ้าน head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| โพธิ์กลาง pho-klang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา lit. enlightenment + klang as an element in place names ความตรัสรู้ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under โพธิ์ head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| เหล่ากลาง lao-klang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอฆ้องชัย จังหวัดกาฬสินธุ์ lit. group + klang as an element in place names พวก + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| ช้างกลาง chang-klang | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดนครศรีธรรมราช lit. elephant + klang as an element in place names ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เป็นสัตว์ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under ช้าง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| นากลาง na-klang | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดหนองบัวลำภู lit. farm + klang as an element in place names พื้นที่ราบทำเป็นคันกั้นน้ำเป็นแปลง + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under นา head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| ไกรกลาง krai-klang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ในสกุล Ficus วงศ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| กลางดง klang-dong | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา lit. klang as an element in place names + deep forest ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ป่าที่มีต้นไม้ใหญ่ขึ้นหนาแน่น N+Nalso filed under ดง head-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| เกาะกลาง ko-klang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่ lit. island + klang as an element in place names ส่วนของแผ่นดินที่มีน้ำล้อมรอบ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under เกาะ head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| โคกกลาง khok-klang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอประทาย จังหวัดนครราชสีมา lit. mound + klang as an element in place names ที่ดินที่นูนสูงขึ้นคล้ายเนิน แต่เต + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under โคก head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| กลางหมื่น klang-muen | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ lit. klang as an element in place names + ten thousand ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + จำนวนนับเท่ากับ 10 พัน head-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymverified · ตรวจแล้ว |
| สันกลาง san-klang | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย lit. ridge + klang as an element in place names สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยา + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under สัน head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| อเมริกากลาง a-me-ri-ka-klang | Central America ภูมิภาคเชิงทวีป ใน อเมริกาเหนือ, ประกอบด้วยประเทศต่าง ๆ ที่ตั้งอยู่ระหว่างเม็กซิโกและอเมริกาใต้ ประเทศ ใน อเมริกาเหนือ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ PROP+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand standard · ทั่วไป |
| ตะวันออกกลาง ta-wan-ok-klang | (ภูมิภาค~) กลุ่มประเทศในภูมิภาคตะวันตกเฉียงใต้ของทวีปเอเชีย ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกของประเทศอินเดียและปากีสถาน และภาคตะวันออกเฉียงเหนือของทวีปแอฟริกา, เดิมหมายรวมถึงประเทศอัฟกานิสถาน ปากีสถาน อินเดีย และพม่าด้วย ทิศที่ดวงอาทิตย์โผล่พ้นขอบฟ้า + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป |
attested in 63 of 5333 northern wats — A counted edge, re-derivable from wats_north.json. verified · ตรวจแล้ว
⚑ open question: This sense is NOT in the RID's own sense list. It is added on counted evidence — 12 place-name compounds — and which literal sense it grew out of has not been argued, so it carries no EXTENDS edge yet.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| ยุคกลาง yuk-klang | คำพ้องความของ สมัยกลาง generation + middle แอก + ส่วนที่ไม่ค่อนไปข้างใดข้างหนึ่ง entityN+N |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.