เทียบจีนยุคกลาง 魂 (MC hwon, “วิญญาณ”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂວັນ (ขวัน), คำเมือง ᨡ᩠ᩅᩢᩁ (ขวัร), เขิน ᨠ᩠ᩅᩢ᩠ᨶ (กวัน) หรือ ᨡ᩠ᩅᩢ᩠ᨶ (ขวัน), ไทลื้อ ᦧᧃ (ฃวัน), ไทดำ ꪄꪺꪙ (ฃัวน) หรือ ꪄꪫꪽ (ฃวัน), ไทขาว ꪄꪫꪽ หรือ ꪄꪮꪙ, ไทใหญ่ ၶႂၼ် (ขฺวัน) หรือ ၶွၼ် (ขอ̂น), อาหม 𑜁𑜨𑜃𑜫 (ขอ̂น์), จ้วง hoenz, จ้วงแบบจั่วเจียง kvaen; การสะกดคำปนเปื้อน
คำเมือง · Northern: ขวัร ᨡ᩠ᩅᩢᩁ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| มิ่งขวัญ ming-khwan | สิ่งหรือผู้เป็นที่รักหรือเคารพนับถือ สิ่งเป็นสิริมงคล + มิ่งมงคล N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กล่าวขวัญ klao khwan | พูดถึง, พูดออกชื่อและการกระทำของคนอื่น บอก + มิ่งมงคล V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand standard · ทั่วไป |
| คำขวัญ kham-khwan | motto ถ้อยคำที่แต่งขึ้นเพื่อเตือนใจหรือเพื่อให้เป็นสิริมงคล lit. word + khwan เสียงพูด + มิ่งมงคล N+Nalso filed under คำ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เสียขวัญ sia-khwan | กำลังใจเสีย lit. bad + khwan เสื่อมลงไป + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู V+Nalso filed under เสีย head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: the sense gloss names this compound actflips with ขวัญเสีย — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing verified · ตรวจแล้ว |
| ทำลายขวัญ tham-lai-khwan | ทำให้เสียขวัญ lit. destroy + khwan อาการที่ทำให้สิ่งซึ่งเป็นกลุ่มก้อน + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| บำรุงขวัญ bamrungkhway | ทำพิธี เช่น รดน้ำมนตร์ให้ เสกเป่าให้ หรือกล่าวปลุกใจต่าง ๆ เพื่อให้ขวัญดีมีใจกล้าหาญ ทำให้งอกงาม + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ทำขวัญ tham-khwan | ทำพิธีเชิญขวัญหรือเรียกขวัญมาอยู่กับตัว lit. do + khwan กระทำ + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู V+Nalso filed under ทำ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ไข่ขวัญ khai-khwan | ไข่ปอกที่เสียบไม้ปักไว้บนยอดบายศรี lit. egg + khwan ตัวสืบพันธุ์ประกอบด้วยเซลล์สืบพันธ + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู N+Nalso filed under ไข่ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| รากขวัญ rak-khwan | (พระ~) ไหปลาร้า lit. root + khwan ส่วนของต้นไม้ ตามปรกติอยู่ในดิน มี + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ข้าวขวัญ khao–khwan | ข้าวบายศรี lit. rice + khwan ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดหลายสกุลในวงศ + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู N+Nalso filed under ข้าว head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entityflips with ขวัญข้าว — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| หมอขวัญ hmokhway | ผู้รู้พิธีทำขวัญ, หมอทำขวัญ ก็เรียก lit. one who knows + khwan ผู้รู้ + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู N+Nalso filed under หมอ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ขวัญเกี่ยง khwan–kiang | ขวัญร้าย สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู + อาการที่ต่างฝ่ายต่างไม่ยอมทำเพราะก N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ขวัญหนี khwan-ni | ตกใจ, ใจหาย lit. khwan + shy สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู + ไปเสียให้พ้น N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ขวัญแขวน khwan–khwaen | ขวัญไปค้างอยู่ที่อื่น หมายความว่า ตกใจ, มักใช้เข้าคู่กับคำ อกสั่น เป็น อกสั่นขวัญแขวน lit. khwan + depend สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู + เกี่ยวห้อยอยู่ N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ของขวัญ khong-khwan | gift; present; tribute สิ่งของที่ให้แก่เจ้าของขวัญเมื่อเสร็จพิธีทำขวัญแล้ว lit. by + khwan สิ่งต่าง ๆ + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู N+Nalso filed under ของ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ขวัญอ่อน khwan–on | เรียกผู้ตกใจง่ายคือเด็กหรือหญิงซึ่งมักจะขวัญหายบ่อย ๆ lit. khwan + young สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู + ไม่กระด้าง N+ADJalso filed under อ่อน head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ขวัญข้าว khwan–khao | มิ่งขวัญของข้าวซึ่งเจ้าของทำพิธีเชื้อเชิญ lit. khwan + rice สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู + ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดหลายสกุลในวงศ N+Nalso filed under ข้าว head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entityflips with ข้าวขวัญ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| เรียกขวัญ riak–khwan | ทำพิธีเชิญขวัญ lit. call + khwan เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไปเป็นต + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| รับขวัญ rabkhway | เรียกขวัญหรือเชิญขวัญ lit. accept + khwan ยื่นมือออกถือเอาสิ่งของที่ผู้อื่นส + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู V+Nalso filed under รับ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ข่มขวัญ khom-khwan | ทำให้ขวัญเสีย lit. bluff + khwan กดไว้ + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ขวัญบิน khwan-bin | ตกใจ, ใจหาย lit. khwan + fly สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู + ไปในอากาศด้วยกำลังปีกหรือเครื่องยน N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ขวัญเสีย khwan-sia | กำลังใจเสีย lit. khwan + bad สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู + เสื่อมลงไป N+Valso filed under เสีย head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand stateflips with เสียขวัญ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
| ขวัญหาย khwan-hai | ตกใจ, ใจหาย lit. khwan + all สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู + สูญ N+Valso filed under หาย head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ผูกขวัญ phukkhway | เอาเส้นด้ายผูกข้อมือเด็กแล้วกล่าวเรียกขวัญว่า "ขวัญเอ๋ย มาอยู่กับเนื้อกับตัว" แล้วกล่าวให้พรต่อไปตามควร lit. tie + khwan เอาเชือกเป็นต้นสอดคล้องกันให้เกิดเ + สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ขวัญบ่า khwan–ba | ขวัญไหลไปจากตัว lit. khwan + shoulder สิ่งที่ไม่มีตัวตน เชื่อกันว่ามีอยู + ส่วนของร่างกายระหว่างคอกับหัวไหล่ N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Declared root: ขวัญ, the life-essence itself — the concept the hair-whorl and the blessing are both named from. See /khwan.
⚑ open question: Declared root: ขวัญ, the life-essence itself — the concept the hair-whorl and the blessing are both named from. See /khwan.
⚑ open question: Declared root: ขวัญ, the life-essence itself — the concept the hair-whorl and the blessing are both named from. See /khwan.
⚑ open question: Declared root: ขวัญ, the life-essence itself — the concept the hair-whorl and the blessing are both named from. See /khwan.
⚑ open question: Declared root: ขวัญ, the life-essence itself — the concept the hair-whorl and the blessing are both named from. See /khwan.
⚑ open question: Declared root: ขวัญ, the life-essence itself — the concept the hair-whorl and the blessing are both named from. See /khwan.
⚑ open question: Declared root: ขวัญ, the life-essence itself — the concept the hair-whorl and the blessing are both named from. See /khwan.
⚑ open question: Declared root: ขวัญ, the life-essence itself — the concept the hair-whorl and the blessing are both named from. See /khwan.
⚑ open question: Declared root: ขวัญ, the life-essence itself — the concept the hair-whorl and the blessing are both named from. See /khwan.
⚑ open question: Declared root: ขวัญ, the life-essence itself — the concept the hair-whorl and the blessing are both named from. See /khwan.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ขวัญใจ khwan–chai | ยอดกำลังใจ lit. khwan + heart ยอดกำลังใจ + สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และ N+Nalso filed under ใจ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: gloss similarity 0.61, next 0.44 entityprobable · น่าจะใช่ |
| ขวัญเมือง khwan–mueang | ยอดกำลังใจของเมือง lit. khwan + town ยอดกำลังใจ + แดน N+Nalso filed under เมือง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| จอมขวัญ chom–khwan | ผู้ที่เป็นมิ่งขวัญอย่างยอดเยี่ยม หมายถึง หญิงที่รัก ยอดที่สูงสุดของสิ่งที่มีฐานใหญ่ปลา + ยอดกำลังใจ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ขวัญตา khwan–ta | มิ่งขวัญดวงตา lit. khwan + eye ยอดกำลังใจ + พ่อของแม่ N+Nalso filed under ตา head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ลูกขวัญ lukkhway | ลูกคนที่รักมากที่สุด lit. child + khwan ผู้มีกำเนิดจากพ่อแม่ หรือโดยปริยาย + ยอดกำลังใจ N+Nalso filed under ลูก head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| เมียขวัญ meiykhway | คำยกย่องเรียกภรรยาอันเป็นที่รัก lit. wife + khwan ภรรยา + ยอดกำลังใจ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ขวัญดี khwan–di | กำลังใจดี lit. khwan + good กำลังใจดี + มีลักษณะที่เป็นไปในทางที่ต้องการ น N+ADJalso filed under ดี head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: gloss similarity 0.59, next 0.44 probable · น่าจะใช่ |
Used to build place names. Not listed as a sense by the RID, but 5 of this head's dictionary-attested compounds are place-name definitions (ชื่อตำบล / ชื่ออำเภอ / ชื่อเขต).
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ตลาดขวัญ ta-lat-khwan | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ lit. market + khwan as an element in place names ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของต่าง ๆ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under ตลาด head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 7: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| เลาขวัญ lao-khwan | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดกาญจนบุรี ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Saccharum sponta + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 7: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| สระขวัญ sa-khwan | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว lit. vowel + khwan as an element in place names แอ่งน้ำขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นเองหรือคนข + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under สระ head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 7: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| บางขวัญ bang-khwan | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา lit. thin + khwan as an element in place names ทางน้ำเล็ก ๆ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nalso filed under บาง head-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 7: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
| เชียงขวัญ chiang-khwan | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดร้อยเอ็ด คำเรียกเมืองทางภาคพายัพและเหนือขึ้ + ใช้ประกอบชื่อสถานที่ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 7: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymentityverified · ตรวจแล้ว |
attested in 3 of 5333 northern wats — A counted edge, re-derivable from wats_north.json. verified · ตรวจแล้ว
⚑ open question: This sense is NOT in the RID's own sense list. It is added on counted evidence — 5 place-name compounds — and which literal sense it grew out of has not been argued, so it carries no EXTENDS edge yet.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| การทำขวัญ kan-tham-khwan | คำอาการนามของ ทำขวัญ doing + khwan คำอาการนามของ ทำ + ผมหรือขนที่ขึ้นเวียนเป็นก้นหอย entityN+N |
| การกล่าวขวัญ kan-klao khwan | คำอาการนามของ กล่าวขวัญ คำอาการนามของ กล่าว + ผมหรือขนที่ขึ้นเวียนเป็นก้นหอย entityN+N |
| การข่มขวัญ kan-khom-khwan | คำอาการนามของ ข่มขวัญ คำอาการนามของ ข่ม + ผมหรือขนที่ขึ้นเวียนเป็นก้นหอย entityN+N |
| การทำลายขวัญ kan-tham-lai-khwan | คำอาการนามของ ทำลายขวัญ hurt + khwan คำอาการนามของ ทำลาย + ผมหรือขนที่ขึ้นเวียนเป็นก้นหอย entityN+N |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.