สืบทอดจากไทดั้งเดิม *wɤjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨼᩱ (ไฟ), ลาว ໄຟ (ไฟ), ไทลื้อ ᦺᦝ (ไฟ), ไทดำ ꪼꪡ (ไฟ), ไทขาว ꪼꪡ, ไทแดง ꪼꪡ, ไทใหญ่ ၽႆး (ไผ๊) หรือ ၾႆး (ไฝ๊), ไทใต้คง ᥜᥭᥰ (ฝั๊ย), พ่าเก ၸ︀ႝ (ผย์), อาหม 𑜇𑜩 (ผย์), 𑜇𑜐𑜫 (ผญ์), หรือ 𑜇𑜩𑜤 (ผาย์), จ้วง feiz, ปู้อี fix, แสก วี๊; เทียบเบดั้งเดิม *vəːjᴬ² ยืมมาจากอังกฤษ phi, จากละตินช่วงปลาย phi (พี), จากกรีกโบราณ φεῖ (pheî)
คำเมือง · Northern: ไฟ ᨼᩱ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| เสือไฟ seuep | ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมชนิด Pardofelis temminckii ในวงศ์เสือและแมว เป็นสัตว์กินเนื้อ ออกลูกเป็นตัว lit. tiger + fire ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมในวงศ์ + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| ไฟกัลป์ faikalp | ไฟล้างโลกเมื่อสิ้นกัป ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + เวลาอันยาวนานมาก N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ไฟป่า fai-pa | wildfire ไฟที่เกิดขึ้นเองในป่าธรรมชาติ และไหม้ลุกลามโดยปราศจากการควบคุม lit. fire + forest ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ + ที่ที่มีต้นไม้ต่าง ๆ ขึ้นมาก N+Nalso filed under ป่า head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ภูเขาไฟ phu-khao-fai | volcano ภูเขาที่เกิดขึ้นโดยการปะทุของหินหนืดร้อนแรงดันสูงใต้เปลือกโลก lit. mount + fire พื้นที่ที่มีระดับสูงขึ้นจากบริเวณร + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
⚑ open question: Declared root: ไฟ 'fire'.
⚑ open question: Declared root: ไฟ 'fire'.
⚑ open question: Declared root: ไฟ 'fire'.
⚑ open question: Declared root: ไฟ 'fire'.
⚑ open question: Declared root: ไฟ 'fire'.
⚑ open question: Declared root: ไฟ 'fire'.
⚑ open question: Declared root: ไฟ 'fire'.
⚑ open question: Declared root: ไฟ 'fire'.
⚑ open question: Declared root: ไฟ 'fire'.
⚑ open question: Declared root: ไฟ 'fire'.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ไฟฉาย fai-chai | เครื่องทำความสว่าง ประกอบด้วยอุปกรณ์สำคัญ คือ จานฉายรูปโค้งสำหรับสะท้อนแสงและหลอดไฟฟ้า ซึ่งบรรจุอยู่ในเรือนกรอบ กับสิ่งให้พลังงานที่ก่อให้เกิดแสงสว่าง มีหลายชนิด ชนิดที่ถือติดตัวไปมาได้ มักทำเป็นรูปทรงกระบอก ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว + เงา N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: gloss similarity 0.20, next 0.05 entityprobable · น่าจะใช่ |
| ไฟแก๊ส fai-kaet | ไฟซึ่งเกิดจากการจุดอะเซทิลีน ซึ่งได้จากก้อนแคลเซียมคาร์ไบด์ทำปฏิกิริยากับน้ำ lit. fire + gas ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว + สถานะหนึ่งของสสาร รูปร่างและปริมาต N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2: gloss similarity 0.15, next 0.03 entityprobable · น่าจะใช่ |
| โซดาไฟ so-da-fai | โซเดียมไฮดรอกไซด์N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| รถไฟ rot-fai | train รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว ขับเคลื่อนโดยมีหัวรถจักรลากให้แล่นไปตามรางเหล็ก lit. auto + fire ยานที่มีล้อสำหรับเคลื่อนไป + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nalso filed under รถ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| หม้อไฟ mo-fai | ภาชนะชนิดหนึ่งทำด้วยโลหะ รูปทรงคล้ายชาม ก้นหม้อมีเชิง ตรงกลางมีกระบอกสูงขึ้นมาจากใต้ก้นหม้อสำหรับใส่ถ่านติดไฟ ปากหม้อมีฝาปิดใช้สำหรับใส่เกาเหลา แกงจืด เป็นต้น lit. pot + fire ภาชนะประเภทหนึ่ง มีรูปทรงต่าง ๆ สำ + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ตามไฟ tam-fai | จุดให้ไฟติดไว้ lit. along + fire ไปหรือมาข้างหลังหรือภายหลังโดยลำดั + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand standard · ทั่วไป |
| ใส่ไฟ sai-fai | เติมเชื้อเพลิง lit. carry + fire สวม + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand standard · ทั่วไป |
| ช่องไฟ chong-fai | ช่องขนาดย่อม ๆ และตื้นที่ทำไว้บนฝาผนังหรือกำแพง สำหรับตั้งเครื่องตามไฟให้แสงสว่างเวลากลางคืน lit. hole + fire ที่ว่างซึ่งเป็นทางเข้าออกได้ + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nalso filed under ช่อง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กลไฟ kon-fai | เรือที่ไปด้วยเครื่องจักร ซึ่งใช้กำลังไอน้ำ lit. trick + fire การลวงหรือล่อลวงให้หลง + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nalso filed under กล head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| แก่ไฟ kae-fai | ใช้ไฟแรงเกินไป (มักใช้แก่การหุงหรือต้มที่ใช้ไฟแรงจนเกือบไหม้) lit. old + fire มีอายุมาก + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว ADJ+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ดอกไม้ไฟ dok-mai-fai | pyrotechnics; banger; firework เครื่องสำหรับจุดในงานเทศกาลหรืองานศพเป็นต้น ทำด้วยกระบอกไม้อ้อหรือไม้ไผ่เป็นต้น บรรจุดินดำ มีชื่อต่าง ๆ กันตามชนิด lit. blossom + fire ส่วนหนึ่งของพรรณไม้ที่ผลิออกจากต้น + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| เรือนไฟ ruean-fai | กระจุกตะเกียงหรือโคม lit. house + fire สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มี + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nalso filed under เรือน head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ไฟเย็น fai-yen | ดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง ลักษณะคล้ายธูป สามารถถือได้ เมื่อจุดไฟจะเป็นประกาย lit. fire + cold ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว + มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกน้ำ N+ADJalso filed under เย็น head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| เชื้อไฟ chuea-fai | สิ่งที่ทำให้ไฟติดง่ายเช่นกระดาษหรือไม้ที่เกรียกเป็นชิ้นเล็ก ๆ lit. seed + fire สิ่งที่เป็นต้นเหตุทำให้เกิดสิ่งอื่ + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ไม้ขีดไฟ mai-khit-fai | อุปกรณ์ที่ใช้สำหรับจุดไฟ ทำจากแท่งไม้อันเล็ก ๆ และมีสารติดไฟชุบอยู่ที่ปลายข้างหนึ่ง lit. match + fire ไม้ขีดไฟ + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ช่างไฟ chang-fai | ผู้มีหน้าที่ใส่ฟืนเป็นเชื้อเพลิงที่จะต้มหม้อน้ำทำให้เกิดไอน้ำสำหรับขับเคลื่อนในเครื่องจักรไอน้ำ ผู้ชำนาญในการฝีมือหรือศิลปกรรมอย่า + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| เตาไฟ tao-fai | furnace; stove ที่สำหรับก่อไฟหุงต้มอาหาร ที่สำหรับก่อไฟหุงต้มหรือเผาสิ่งต่า + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คบไฟ khop-fai | lamp; link ของใช้สำหรับจุดไฟให้สว่าง ง่ามต้นไม้ที่กิ่งใหญ่กับลำต้นแยกกั + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| กระโจมไฟ kra-chom-fai | beacon หอสูงซึ่งตามไฟฉายแสงอย่างแรงไว้บนยอดเพื่อใช้บอกสัญญาณในการเดินเรือเป็นต้น สิ่งที่ตามปรกติมียอดเป็นลอมอย่างซุ + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| หมากไฟ mak-fai | มะไฟ lit. areca palm + fire ชื่อเรียกปาล์มหลายชนิดหลายสกุลในวง + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว N+Nalso filed under หมาก head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ติดไฟ tit-fai | light; ablaze; alight จุดไฟ, ก่อไฟ lit. fit + fire อาการที่ข้องอยู่ + ผลจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งก่อให้เกิดคว V+Nalso filed under ติด head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| สายไฟ sai-fai | wire; cord รูปตัดทอนของ สายไฟฟ้า lit. late + fire เวลาระหว่างเช้ากับเที่ยงประมาณ 9.0 + ไฟฟ้า N+Nalso filed under สาย head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| หลอดไฟ lot-fai | lamp อุปกรณ์ที่ให้ความสว่างโดยใช้พลังงานไฟฟ้า lit. straw + fire ของกลมยาวขนาดเล็กที่มีรูตลอด + ไฟฟ้า N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| ไฟฟ้า fai-fa | juice พลังงานรูปหนึ่งซึ่งเกี่ยวข้องกับการแยกตัวออกมา หรือการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนหรือโปรตอนหรืออนุภาคอื่นที่มีสมบัติแสดงอำนาจคล้ายคลึงกับอิเล็กตรอนหรือโปรตอน ใช้ประโยชน์ก่อให้เกิดพลังงานอื่น เช่น ความร้อน แสงสว่าง การเคลื่อน lit. fire + sky N+Nalso filed under ฟ้า head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: the sense gloss names this compound entityverified · ตรวจแล้ว |
| สะพานไฟ sa-phan-fai | อุปกรณ์ไฟฟ้าคล้ายสวิตช์ สำหรับตัดกระแสไฟฟ้าจากวงจร สิ่งปลูกสร้างที่ทำสำหรับข้ามแม่น้ำ + ไฟฟ้า N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| สัญญาณไฟ san-yan-fai | เครื่องให้สัญญาณที่ตั้งอยู่บนจุดที่ถนนสองสายตัดกัน เพื่อแจ้งให้ทราบว่าปลอดภัยหรือยัง โดยใช้ระบบสีสามสี; สัญญาณไฟจราจร lit. signal + fire เครื่องหมายหรือเครื่องแสดงไว้ให้เห + ไฟฟ้า N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ไฟท้าย fai-thai | ไฟท้ายรถที่ให้สัญญาณหยุด เลี้ยว หรือถอยหลัง แก่รถที่ขับตามมาข้างหลัง ไฟฟ้า + ส่วนที่อยู่สุดด้านหนึ่ง N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ไฟแดง fai-daeng | ไฟจราจรที่เป็นสีแดง เป็นสัญญาณบอกยวดยานพาหนะหรือผู้ใช้ถนนให้หยุด, ถ้าเป็นไฟแดงกระพริบ หมายถึงให้หยุดรอจนกว่าจะปลอดภัยแล้วจึงไปต่อ lit. fire + red ไฟฟ้า + สีอย่างสีเลือดหรือสีชาด N+ADJalso filed under แดง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ไฟเหลือง fai-lueang | ไฟจราจรที่เป็นสีเหลือง เป็นสัญญาณบอกยวดยานพาหนะหรือผู้ใช้ถนนให้เตรียมหยุด, ถ้าขึ้นพร้อมไฟแดง หมายถึงเตรียมแล่นหรือเดินไป (สำหรับบางประเทศ), ถ้าเป็นไฟเหลืองกระพริบ หมายถึงให้ชะลอความเร็วN+ADJ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ไฟเขียว fai-khiao | ไฟจราจรที่เป็นสีเขียว เป็นสัญญาณบอกยวดยานพาหนะหรือผู้ใช้ถนนให้แล่นหรือเดินไป ไฟฟ้า + มีสีอย่างสีใบไม้สด N+ADJhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ไฟจราจร fai-cha-ra-chon | สัญญาณไฟที่บอกยวดยานพาหนะหรือผู้ใช้ถนนให้แล่นหรือเดินไปหรือหยุด ไฟฟ้า + การที่ยวดยานพาหนะ คน หรือสัตว์พาหน N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ไฟหน้า fai-na | ไฟหน้ารถที่ให้แสงสว่างเมื่อขับรถตอนกลางคืนหรือขับในที่มืด lit. fire + before ไฟฟ้า + ส่วนของศีรษะตั้งแต่หน้าผากลงมาจดคา N+Nalso filed under หน้า head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ไฟไหม้ fai-mai | ด่วนที่สุด, เร่งรีบ lit. fire + burn ความเดือดร้อน + ติดเชื้อไฟ N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| อยู่ไฟ yu-fai | นอนใกล้ไฟโดยเชื่อว่าความร้อนจะทำให้มดลูกเข้าสู่ภาวะปรกติได้เร็วหลังคลอดลูกแล้ว lit. dwell + fire พัก + ผ่านการอยู่ไฟมาแล้ว V+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: the sense gloss names this compound verified · ตรวจแล้ว |
| กระดานไฟ kra-dan-fai | กระดานสำหรับนอนอยู่ไฟเมื่อคลอดบุตรแล้ว lit. board + fire ไม้ซุงที่เลื่อยออกมาเป็นแผ่น ๆ + ผ่านการอยู่ไฟมาแล้ว N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 5: gloss similarity 0.15, next 0.02 entityprobable · น่าจะใช่ |
⚑ open question: Declared root: the Greek letter Φ, filed here by the RID and not a sense of fire.
⚑ open question: Declared root: the Greek letter Φ, filed here by the RID and not a sense of fire.
⚑ open question: Declared root: the Greek letter Φ, filed here by the RID and not a sense of fire.
⚑ open question: Declared root: the Greek letter Φ, filed here by the RID and not a sense of fire.
⚑ open question: Declared root: the Greek letter Φ, filed here by the RID and not a sense of fire.
⚑ open question: Declared root: the Greek letter Φ, filed here by the RID and not a sense of fire.
⚑ open question: Declared root: the Greek letter Φ, filed here by the RID and not a sense of fire.
⚑ open question: Declared root: the Greek letter Φ, filed here by the RID and not a sense of fire.
⚑ open question: Declared root: the Greek letter Φ, filed here by the RID and not a sense of fire.
⚑ open question: Declared root: the Greek letter Φ, filed here by the RID and not a sense of fire.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| การอยู่ไฟ kan-yu-fai | คำอาการนามของ อยู่ไฟ คำอาการนามของ อยู่ + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
| การติดไฟ kan-tit-fai | ignition; inflammation คำอาการนามของ ติดไฟ addiction + fire คำอาการนามของ ติด + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
| ไฮไฟ hai-fai | ระบบขยายสัญญาณไฟฟ้าเพื่อเปลี่ยนเป็นคลื่นเสียงออกมาได้โดยไม่เพี้ยนเลย ในช่วงความถี่ที่มนุษย์ได้ยินได้ ไทร + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
| ไซไฟ sai-fai | คำพ้องความของ บันเทิงคดีแนววิทยาศาสตร์ เครื่องสานสำหรับดักปลา มีหลายชนิด + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
| การตามไฟ kan-tam-fai | คำอาการนามของ ตามไฟ คำอาการนามของ ตาม + ชื่อธาตุอย่างหนึ่งในธาตุทั้ง 4 คือ entityN+N |
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.