ชาติ · chat

ที่มา · etymology probable · น่าจะใช่

ยืมมาจากสันสกฤต जाति (ชาติ, “การเกิด”) หรือบาลี ชาติ (“การเกิด”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊາດ (ซาด) ความหมาย "กลุ่มชน" พัฒนามาจากรากศัพท์ 1 เริ่มใช้งานภายในครึ่งแรกของพุทธศตวรรษที่ 24 ส่วนความหมาย "ชุมชนทางการเมืองของกลุ่มคนร่วมชาติ" เริ่มนิยมใช้งานตั้งแต่ราวทศวรรษ 2420

จัดลำดับแล้ว · mapped

The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.

ความหมาย · the senses

Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.

1birth

การเกิด, กำเนิด, มักใช้ว่า ชาติเกิด หรือ ชาติกำเนิด

bodyprobable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
ชาติรส cha-ti-rot	รสโดยกำเนิด เช่น รสหวานของน้ำผึ้ง รสเค็มของเกลือ รสขมของบอระเพ็ด การเกิด + สิ่งที่รู้ได้ด้วยลิ้น เช่น เปรี้ยว N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entity flips with รสชาติ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป
ธรรมชาติ tham-ma-chat	nature สิ่งที่เกิดมีและเป็นอยู่ตามธรรมดาของสิ่งนั้น ๆ, ปรากฏการณ์ของโลกที่โดยรวมเป็นรูปธรรม ประกอบด้วยพืช สัตว์ ภูมิภาพ และลักษณะและสิ่งที่เกิดขึ้นอื่นของโลก ซึ่งต่างกับมนุษย์หรือสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น lit. dharma + birth คุณความดี + การเกิด N+N also filed under ธรรม head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป

คำประกอบ · compound

meaning, and why

ชาติรส

cha-ti-rot

รสโดยกำเนิด เช่น รสหวานของน้ำผึ้ง รสเค็มของเกลือ รสขมของบอระเพ็ด

การเกิด + สิ่งที่รู้ได้ด้วยลิ้น เช่น เปรี้ยว

N+N

head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand

entity

flips with รสชาติ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing

standard · ทั่วไป

ธรรมชาติ

tham-ma-chat

nature

สิ่งที่เกิดมีและเป็นอยู่ตามธรรมดาของสิ่งนั้น ๆ, ปรากฏการณ์ของโลกที่โดยรวมเป็นรูปธรรม ประกอบด้วยพืช สัตว์ ภูมิภาพ และลักษณะและสิ่งที่เกิดขึ้นอื่นของโลก ซึ่งต่างกับมนุษย์หรือสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น

lit. dharma + birth

คุณความดี + การเกิด

N+N

also filed under ธรรม

head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand

entitystandard · ทั่วไป

⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.

2ความมีชีวิตอยู่ตั้งแต่เกิดจนตาย

ความมีชีวิตอยู่ตั้งแต่เกิดจนตาย

bodyprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 (birth) — by metonymy · นามนัย: One birth counted as the life that follows it. probable · น่าจะใช่

3เหล่ากอ, เทือกเถา, เผ่าพันธุ์

เหล่ากอ, เทือกเถา, เผ่าพันธุ์

bodyprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 1 (birth) — by metonymy · นามนัย: Birth stands for what one is born into: stock, lineage. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
ชาติมาลา cha-ti-ma-la	แผนภูมิเครือญาติ, แผนลำดับเครือญาติ lit. birth + mood เหล่ากอ + ดอกไม้ N+N head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป
ชาติพันธุ์ chat-ti-phan	กลุ่มที่มีพันธะเกี่ยวข้องกัน และที่แสดงเอกลักษณ์ออกมา โดยการผูกพันลักษณาการของเชื้อชาติและสัญชาติเข้าด้วยกัน lit. birth + seed เหล่ากอ + พวกพ้อง N+N also filed under พันธุ์ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand entitystandard · ทั่วไป

คำประกอบ · compound

meaning, and why

ชาติมาลา

cha-ti-ma-la

แผนภูมิเครือญาติ, แผนลำดับเครือญาติ

lit. birth + mood

เหล่ากอ + ดอกไม้

N+N

head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand

entitystandard · ทั่วไป

ชาติพันธุ์

chat-ti-phan

กลุ่มที่มีพันธะเกี่ยวข้องกัน และที่แสดงเอกลักษณ์ออกมา โดยการผูกพันลักษณาการของเชื้อชาติและสัญชาติเข้าด้วยกัน

lit. birth + seed

เหล่ากอ + พวกพ้อง

N+N

also filed under พันธุ์

head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand

entitystandard · ทั่วไป

4ประเทศ

ประเทศ

bodyprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 3 ([needs an English gloss — RID sense 3]) — by metaphor · อุปมา: The lineage widened into the country. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เพลงชาติ phleng-chat	เพลงประจำประเทศหรือท้องถิ่นนั้น ๆ lit. song + birth สำเนียงขับร้อง + ประเทศ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป
ขายชาติ khai-chat	ขยายความลับประเทศชาติของตนแก่ศัตรูหรือเอาใจออกหากไปเข้ากับศัตรู เพราะเห็นแก่สินจ้างหรือสิ่งตอบแทน เพื่อทำลายล้างประเทศชาติของตน lit. sell + birth เอาของแลกเงินตรา + ประเทศ V+N also filed under ขาย head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand standard · ทั่วไป
ประเทศชาติ pra-thet-chat	nation บ้านเกิดเมืองนอน, ประเทศ lit. country + birth บ้านเมือง + ประเทศ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป
ธงชาติ thngchati	ธงที่มีความหมายถึงประเทศและชาติใดชาติหนึ่ง lit. flag + birth ผืนผ้ารูปสี่เหลี่ยมหรือสามเหลี่ยม + ประเทศ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป
ต่างชาติ tang-chat	ที่ไม่ได้อยู่หรือมาจากประเทศของตน lit. other + birth ภาชนะสำหรับบรรทุกสิ่งของมีคานพาดไว + ประเทศ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป

5ประชาชนที่เป็นพลเมืองของประเทศ, ประชาชาติ ก็ว่า

ประชาชนที่เป็นพลเมืองของประเทศ, ประชาชาติ ก็ว่า

bodyprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 4 ([needs an English gloss — RID sense 4]) — by metonymy · นามนัย: The country stands for the people in it. probable · น่าจะใช่

6กลุ่มชนที่มีความรู้สึกในเรื่องเชื้อชาติ ศาสนา ภาษา ประวัติศาสตร์ ความเป็นมา ขนบธรรมเนียมปร

กลุ่มชนที่มีความรู้สึกในเรื่องเชื้อชาติ ศาสนา ภาษา ประวัติศาสตร์ ความเป็นมา ขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรมอย่างเดียวกัน หรืออยู่ในปกครองรัฐบาลเดียวกัน

bodyprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 5 ([needs an English gloss — RID sense 5]) — by specialisation · แคบลง: A people conscious of shared race, religion, language and history. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
เชื้อชาติ chuea-chat	nationality; race กลุ่มคนที่ร่วมเผ่าพันธุ์เดียวกัน มีลักษณะทางกายภาพเหมือนหรือคล้ายกัน lit. seed + birth สิ่งที่เป็นต้นเหตุทำให้เกิดสิ่งอื่ + กลุ่มชนที่มีความรู้สึกในเรื่องเชื้ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6: the sense gloss names this compound entityverified · ตรวจแล้ว
ชาตินิยม chat-ni-yom	nationalism ลัทธิที่ถือชาติเป็นใหญ่, ความรักชาติ lit. birth + like กลุ่มชนที่มีความรู้สึกในเรื่องเชื้ + การกำหนด N+N also filed under นิยม head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand entitystandard · ทั่วไป
สร้างชาติ sang-chat	ทำให้ชาติมีความเป็นปึกแผ่นมั่นคง lit. make + birth ทำให้สิ่งที่ไม่มีอยู่ เกิดมีขึ้นมา + กลุ่มชนที่มีความรู้สึกในเรื่องเชื้ V+N also filed under สร้าง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 6 by hand standard · ทั่วไป

7ชนิด, จำพวก, ชั้น, หมู่

ชนิด, จำพวก, ชั้น, หมู่

bodyprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 3 ([needs an English gloss — RID sense 3]) — by generalisation · กว้างขึ้น: Stock loosened to kind, sort, class. probable · น่าจะใช่

8คำสกรรถ, คำเพิ่มข้างหลังของคำเดิม เมื่อเพิ่มแล้วความหมายคงเดิม หรือหมายถึงพวกหรือหมู่

คำสกรรถ, คำเพิ่มข้างหลังของคำเดิม เมื่อเพิ่มแล้วความหมายคงเดิม หรือหมายถึงพวกหรือหมู่

bodyprobable · น่าจะใช่

grew out of sense 7 ([needs an English gloss — RID sense 7]) — by generalisation · กว้างขึ้น: Bleached to a suffix that adds nothing to the meaning. probable · น่าจะใช่

คำประกอบ · compound	meaning, and why
รสชาติ rot-chat	taste; savour; flavour รส สิ่งที่รู้ได้ด้วยลิ้น เช่น เปรี้ยว + คำสกรรถ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8: wiktionary lists it as an example of this sense entity flips with ชาติรส — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing verified · ตรวจแล้ว
คชาชาติ khchachati	ช้าง, หมู่ช้าง รูปแบบอื่นของ คช + คำสกรรถ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว
มนุษยชาติ ma-nut-sa-ya-chat	race จำพวกคน, หมู่มนุษย์ สัตว์ที่รู้จักใช้เหตุผล + คำสกรรถ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว
ทีฆชาติ thi-kha-chat	งู ยาว + คำสกรรถ ADJ+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8 by hand qualitystandard · ทั่วไป
เทียรฆชาติ thian-kha-chat	งู ยาว + คำสกรรถ ADJ+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8 by hand qualitystandard · ทั่วไป
ชลชาติ chon-la-chat	น้ำ น้ำ + คำสกรรถ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8 by hand entitystandard · ทั่วไป
รุกขชาติ ruk-kha-chat	ต้นไม้, หมู่ไม้ ต้นไม้ + คำสกรรถ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8 by hand entitystandard · ทั่วไป
สัตวชาติ sat-ta-wa-chat	สัตว์, หมู่สัตว์ รูปแบบอื่นของ สัตว์ + คำสกรรถ N+N head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 8 by hand entitystandard · ทั่วไป

คำประกอบที่ยังไม่จัดเข้าความหมาย · compounds awaiting a sense 7

Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.

คำ · word	meaning
สุชาติ su-chat	ชื่อจริงชาย ซักสบงจีวรวิธีหนึ่งโดยใช้น้ำร้อนหร + การเกิด V+N
องคชาติ ong-kha-chat	รูปสะกดผิดของ องคชาต รูปสะกดแบบอื่นของ องค์ + การเกิด entityN+N
ธัญชาติ than-ya-chat	คำรวมเรียกข้าวต่าง ๆ เช่น ข้าวเปลือก ข้าวสาลี รุ่งเรือง + การเกิด qualityADJ+N
ชาติตระการ chat-tra-kan	ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดพิษณุโลก การเกิด + งาม qualityN+ADJ
การสร้างชาติ kan-sang-chat	คำอาการนามของ สร้างชาติ making + birth คำอาการนามของ สร้าง + การเกิด entityN+N
การขายชาติ kan-khai-chat	คำอาการนามของ ขายชาติ sale + birth คำอาการนามของ ขาย + การเกิด entityN+N
มหาชาติ ma-ha-chat	เรียกเวสสันดรชาดก ว่า มหาชาติ มี 13 กัณฑ์, การมีเทศน์เรื่องมหาเวสสันดรชาดก เรียกว่า มีเทศน์มหาชาติ ใหญ่ + การเกิด

ละแวกคำ · the neighbourhood

พบใน · found inside 22

ขายชาติ คชาชาติ ชลชาติ ชาติตระการ ชาตินิยม ชาติพันธุ์ ชาติมาลา ชาติรส ต่างชาติ ทีฆชาติ ธงชาติ ธรรมชาติ ประเทศชาติ มนุษยชาติ รสชาติ รุกขชาติ สร้างชาติ สัตวชาติ สุชาติ เชื้อชาติ เทียรฆชาติ เพลงชาติ

กลับกัน · the other way round

The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.

ชาติรส รสชาติ

เสียงพ้อง · sounds identical, is not this word

RTGS drops tone, so these read the same and are not the same. The site's own search collapses them.

จัด

ร่วมครึ่งคำ · shares a half with

Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.

ธรรม คุณธรรม ทรงธรรม ธรรมคุณ ธรรมนิยม ธรรมบท นามธรรม บุญธรรม ภูมิธรรม รูปธรรม เป็นธรรม ไทยธรรม

พันธุ์ กรรมพันธุ์ จักรพันธุ์

เพลง ร้องเพลง วัดเพลง

ขาย ขายขาด ขายตัว ขายส่ง ขายหน้า ขายเสียง จุดขาย

ประเทศ ประเทศราช ภูมิประเทศ

ธง ตั้งธง นายธง

ต่าง ต่างหู หน้าต่าง แก้ต่าง แตกต่าง

เชื้อ ติดเชื้อ เชื้อสาย เชื้อไฟ

คำที่สับสนกันได้ · easily confused

จัด — spellingverified · ตรวจแล้ว

ยังต้องตรวจ · open questions

⚑ Auto-ingested: senses are listed in the RID's order and no EXTENDS chain has been asserted. Order the senses and file each compound under the one that motivates it to reach status 'mapped'.
⚑ Attested in this corpus: 0 manuscript titles, 170 item titles. Turn the useful ones into ATTESTED_IN edges.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.
⚑ Compound filing is tiered: entries marked 'verified' were filed by a source, 'probable' by gloss similarity. Neither orders the senses, so this entry is 'proposed', not 'mapped'.