ยืมมาจากเขมร ជះ (ชะ); ร่วมเชื้อสายกับมอญ ဇး (ชห์)
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
⚑ open question: Declared root: ชะ 'to rinse'.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ชิชะ chi-cha | คำที่เปล่งออกมาเมื่อรู้สึกโกรธหรือไม่ชอบใจเป็นต้น คำที่เปล่งออกมาเมื่อรู้สึกโกรธหรือ + คำที่เปล่งออกมาเมื่อโกรธหรือ ไม่พอ INTJ+Vhead-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.56, next 0.28 probable · น่าจะใช่ |
| ชะช้า cha-cha | คำที่เปล่งออกมาเมื่อเวลาโกรธหรือไม่ชอบใจเป็นต้น, ชะ ชะชะ หรือ ชัดช้า ก็ว่า lit. to rinse + slow คำที่เปล่งออกมาเมื่อโกรธหรือ ไม่พอ + ค่อย ๆ เคลื่อนไป also filed under ช้า head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: the sense gloss names this compound verified · ตรวจแล้ว |
⚑ open question: Declared root: ชะ, the exclamation (ชะช้า).
Used to build place names. Not listed as a sense by the RID, but 4 of this head's dictionary-attested compounds are place-name definitions (ชื่อตำบล / ชื่ออำเภอ / ชื่อเขต).
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ชะมด cha-mot | ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Viverridae หน้าแหลม รูปร่างเพรียว สีเทาหรือน้ำตาล มีลายจุดสีดำตามยาวทั่วตัว หางและขนหางยาว มีลายเป็นปล้อง มีต่อมกลิ่นใกล้อวัยวะเพศ มักหากินในเวลากลางคืน ในประเทศไทยมีหลายชนิด เช่น ชะมดเช็ด lit. cha as an element in place names + ant ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ชื่อแมลงหลายชนิดในวงศ์ Formicidae V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense biologicalverified · ตรวจแล้ว |
| ชะไว cha-wai | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอไชโย จังหวัดอ่างทอง lit. cha as an element in place names + fast ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ลักษณะที่เคลื่อนไหว หรือสามารถคิด head-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymverified · ตรวจแล้ว |
| ชะแล cha-lae | ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ดู V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymverified · ตรวจแล้ว |
| ชะอำ cha-am | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดเพชรบุรี ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ปิดบัง V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymverified · ตรวจแล้ว |
| ชะอวด cha-uat | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดนครศรีธรรมราช ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + สำแดงให้รู้เห็น V+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: toponym. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a toponym; filed under the head's name-use sense toponymverified · ตรวจแล้ว |
| ชะโด cha-do | ชื่อปลาน้ำจืดชนิด Channa micropeltes (Cuvier) ในวงศ์ Channidae รูปร่างคล้ายปลาช่อน ซึ่งอยู่ในสกุลเดียวกันแต่เกล็ดเล็กและมีจำนวนมากกว่า เฉพาะบนเส้นข้างตัวมี 82-95 เกล็ด เมื่อยังเล็กข้างลำตัวมีแถบสีดำเรียงคู่กันจากตาถึงครี ใช้ประกอบชื่อสถานที่ + ชะโด V+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 4: definition form is a biological; filed under the head's name-use sense biologicalverified · ตรวจแล้ว |
⚑ open question: This sense is NOT in the RID's own sense list. It is added on counted evidence — 4 place-name compounds — and which literal sense it grew out of has not been argued, so it carries no EXTENDS edge yet.
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| ชะนิด cha-nit | รูปเลิกใช้ของ ชนิด ล้างหรือทำให้สิ่งที่ติดอยู่หลุดออก + เล็ก qualityV+ADJ |
| ชะตา cha-ta | ลักษณะหรืออัธยาศัยบางอย่างที่ทำให้รู้สึกชอบหรือไม่ชอบตั้งแต่แรกพบกัน to rinse + eye ล้างหรือทำให้สิ่งที่ติดอยู่หลุดออก + พ่อของแม่ V+N |
| ชะงัด cha-ngat | แม่นยำ, ขลัง, แน่, ได้จริง to rinse + force ล้างหรือทำให้สิ่งที่ติดอยู่หลุดออก + ทำให้เผยอหรือเคลื่อนที่โดยใช้วัตถุ V+V |
| ชะลอม cha-lom | เครื่องสานชนิดหนึ่ง รูปทรงกระบอก สานด้วยตอกเป็นต้น ตาห่าง ๆ สำหรับใส่สิ่งของ, อีสานเรียก กระลอม ก็มี ล้างหรือทำให้สิ่งที่ติดอยู่หลุดออก + รวมตะล่อมกันขึ้นไปให้เป็นจอม V+V |
| โอชะ o-cha | มีรสดี, อร่อย pomelo + to rinse N+V |
| เดชะ de-cha | อำนาจ มาก ๆ + ล้างหรือทำให้สิ่งที่ติดอยู่หลุดออก |
| ชะมัด cha-mat | มาก, ยิ่ง to rinse + parcel ล้างหรือทำให้สิ่งที่ติดอยู่หลุดออก + ผูกรัดเข้าด้วยกัน V+V |
| ชะรอย cha-roi | เห็นทีจะ, เห็นจะ, ดูท่าจะ, ท่าจะ, บางที to rinse + mark ล้างหรือทำให้สิ่งที่ติดอยู่หลุดออก + ลักษณะที่เป็นเส้น เป็นริ้ว หรือลวด V+N |
| การชะ kan-cha | คำอาการนามของ ชะ งาน + ล้างหรือทำให้สิ่งที่ติดอยู่หลุดออก N+V |
| ชะวา cha-wa | รูปเลิกใช้ของ ชวา to rinse + to spread the arms ล้างหรือทำให้สิ่งที่ติดอยู่หลุดออก + มาตราวัดตามวิธีประเพณี คือระยะที่ก V+N |
| ชะเอม cha-em | ชื่อไม้เถาชนิด Myriopteron extensum (Wight) K. Schum. ในวงศ์ Asclepiadaceae เถามีรสหวาน ใช้ทำยา ผลมีครีบโดยรอบ กินได้ ล้างหรือทำให้สิ่งที่ติดอยู่หลุดออก + หวาน qualityV+ADJ |
RTGS drops tone, so these read the same and are not the same. The site's own search collapses them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.