สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓaɰᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໃບ (ใบ), คำเมือง ᨷᩱ (ไบ), ไทลื้อ ᦺᦢ (ไบ), ไทดำ ꪻꪚ (ใบ), ไทขาว ꪻꪚ, ไทใหญ่ မႂ် (ใม) หรือ ဝႂ် (ใว), อาหม 𑜈𑜧 (บว์), 𑜈𑜨𑜧 (บอ̂ว์), 𑜉𑜧 (มว์), หรือ 𑜉𑜨𑜧 (มอ̂ว์), จ้วง mbaw, แสก เบ๋อ; เทียบเบดั้งเดิม *ɓəːᴬ², ไหลดั้งเดิม *ɓɯː
คำเมือง · Northern: ไบ ᨷᩱ — Extracted from the Wiktionary etymology line. probable · น่าจะใช่
The senses are ordered core-first as an argument about how the meaning moved, and every compound sits under the sense that motivates it.
Ordered core first, then what grew out of it. The order is an argument about how the meaning moved, not an alphabet.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ใบไม้ bai-mai | leaf ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต้น โดยมากมีลักษณะเป็นแผ่นแบน ๆ รูปร่างต่าง ๆ กัน มีก้านใบหรือไม่มีก็ได้ มักมีสีเขียว lit. leaf + wood ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + คำรวมเรียกพืชทั่วไป โดยปรกติมีราก N+Nalso filed under ไม้ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1: gloss similarity 0.87, next 0.10 entityflips with ไม้ใบ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing probable · น่าจะใช่ |
| ใบบุญ bai-bun | อำนาจหรือบุญบารมีของผู้อื่นที่ช่วยปกป้องคุ้มครอง lit. leaf + merit ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + ความสุข N+Nalso filed under บุญ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ใบตอง bai-tong | ใบกล้วย ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + ใบไม้ขนาดใหญ่ใช้ห่อของได้ เช่น ใบก N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ใบเลี้ยง bai-liang | ใบที่แตกออกมาจากเมล็ดเป็นใบแรกหรือคู่แรก, ใบที่อยู่ชิดกับขั้วผลไม้บางชนิด lit. leaf + grow ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + ดูแล N+Valso filed under เลี้ยง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand standard · ทั่วไป |
| กะตังใบ ka–tang–bai | ชื่อไม้พุ่ม 2 ชนิด ในสกุลกะตังใบ (Leea) วงศ์กะตังใบ (Leeaceae) คือ สตางค์ + ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต N+Nhead-final; both parts are dictionary headwords · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · definition form: biological. This head has no name-use sense to file it under — add one, then this files itself. · filed under sense 1 by hand biologicalentitystandard · ทั่วไป |
| ไม้ใบ mai-bai | ไม้ที่ปลูกไว้ดูใบ lit. wood + leaf คำรวมเรียกพืชทั่วไป โดยปรกติมีราก + ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต N+Nalso filed under ไม้ head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 1 by hand entityflips with ใบไม้ — the same two morphemes the other way round, and a different kind of thing standard · ทั่วไป |
⚑ open question: Sense order is the RID's, not an argument about semantic development. Rank it, then set order_conf.
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ผ้าใบ pha-bai | ผ้าชนิดหนึ่ง เนื้อหนา ทนทาน ใช้ทำใบเรือ กระเป๋า รองเท้า เป็นต้น lit. cloth + leaf สิ่งที่ทำด้วยเยื่อใยเช่น ฝ้าย ไหม + สิ่งที่ทำด้วยผืนผ้าเป็นต้น สำหรับข N+Nalso filed under ผ้า head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 2 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ใบขับขี่ bai-khap-khi | ใบอนุญาตขับขี่, ใบอนุญาตขับรถ แผ่นเอกสารหรือหนังสือสำคัญต่าง ๆ + ขับ N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: wiktionary lists it as an example of this sense verified · ตรวจแล้ว |
| ใบบอก baibok | หนังสือรายงานเหตุการณ์ทางราชการ lit. leaf + tell แผ่นเอกสารหรือหนังสือสำคัญต่าง ๆ + ปล้องไม้ไผ่มีข้อขังข้างก้นสำหรับใส N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3: gloss similarity 0.24, next 0.16 entityprobable · น่าจะใช่ |
| ใบแดง bai-daeng | ใบแจ้งกำหนดการมงคลสมรส lit. leaf + red แผ่นเอกสารหรือหนังสือสำคัญต่าง ๆ + สีอย่างสีเลือดหรือสีชาด N+ADJalso filed under แดง head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ใบเหลือง bai-lueang | ใบแจ้งโทษว่าผู้เล่นฟุตบอลกระทำผิดกติกาครั้งแรกและครั้งที่ 2 ถ้าได้รับใบเหลืองใบที่ 2 มีโทษเท่ากับได้รับใบแดงN+ADJ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand qualitystandard · ทั่วไป |
| ใบดำ bai-dam | ใบแจ้งกำหนดการฌาปนกิจศพซึ่งล้อมกรอบด้วยสีดำ lit. leaf + black แผ่นเอกสารหรือหนังสือสำคัญต่าง ๆ + มุดลง ในคำว่า ดำน้ำ N+Valso filed under ดำ head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ใบสั่ง bai-sang | หนังสือสั่งให้ปฏิบัติตามที่แจ้งไว้ lit. leaf + order แผ่นเอกสารหรือหนังสือสำคัญต่าง ๆ + บอกไว้เพื่อให้ทำหรือให้ปฏิบัติเป็น N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| ใบอนุญาต bai-a-nu-yat | licence; license; permit เอกสารอนุญาตให้ทำกิจหรือให้มีสิทธิตามขอ ออกโดยพนักงานเจ้าหน้าที่ lit. leaf + allow แผ่นเอกสารหรือหนังสือสำคัญต่าง ๆ + ยินยอม N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 3 by hand standard · ทั่วไป |
| คำประกอบ · compound | meaning, and why |
|---|---|
| ทองใบ thong-bai | ทองคำที่แผ่ให้เป็นแผ่นบาง ๆ lit. gold + leaf ธาตุแท้ชนิดหนึ่งเนื้อแน่นมาก สีเหล + เรียกของที่เป็นแผ่น ๆ N+Nalso filed under ทอง head-final; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4: wiktionary lists it as an example of this sense entityverified · ตรวจแล้ว |
| ใบพัด bai-phat | วัตถุที่มีลักษณะแบนมีรูสำหรับใส่แกนหรือเพลาให้หมุนได้ สำหรับพัดลมพัดน้ำ เพื่อขับยานมีเครื่องบินและเรือเป็นต้น ให้เคลื่อนที่หรือเพื่อให้เกิดความเย็นเป็นต้น lit. leaf + fan เรียกของที่เป็นแผ่น ๆ + เครื่องโบกหรือกระพือลม N+Nhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป |
| ใบปลิว bai-plio | กระดาษที่ลงข่าวสารหรือข้อมูลโฆษณาขนาดสั้น เรียกของที่เป็นแผ่น ๆ + ลอยตามลม N+Vhead-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand standard · ทั่วไป |
| ใบจักร bai-chak | ใบพัดของเรือ lit. leaf + chakra เรียกของที่เป็นแผ่น ๆ + อาวุธในนิยาย รูปเป็นวงกลมและมีแฉก N+Nalso filed under จักร head-initial; both parts are dictionary headwords · filed under sense 4 by hand entitystandard · ทั่วไป |
Every one is dictionary-attested: the word exists, and both of its parts are headwords. What has not been decided is which sense above each belongs to.
| คำ · word | meaning |
|---|---|
| ใบตาย bai-tai | คำพ้องความของ มรณบัตร leaf + demise ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + สิ้นใจ N+V |
| ใบเกิด bai-koet | คำพ้องความของ สูติบัตร leaf + bear ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต + เป็นขึ้น N+V |
| ระใบ rabai | ระบาย กระทบเรียดไป + ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต V+N |
| ตากใบ tak-bai | ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดนราธิวาส ผึ่งให้แห้ง + ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต V+N |
The same two morphemes reversed, and a different kind of thing — a property of a person against something that befalls them.
Compounds built on the same other half. This grouping is in no dictionary; it falls out of the parts.